Ihe dị iche iche dị ndụ: Anyị maara na anyị bụ nsogbu mana anyị nwekwara ike ịbụ akụkụ nke ngwọta ya?
Ihe dị iche iche dị ndụ: Anyị maara na anyị bụ nsogbu mana anyị nwekwara ike ịbụ akụkụ nke ngwọta ya?
Ọ na-adịkarị obere ka otu izu na-aga na-enweghị nke mgbanwe ihu igwe ọnọdụ mberede ma ọ bụ na-ekwu. Ndị na-eto eto na-akwado gburugburu ebe obibi dịka Greta Thunberg na-eme ka ọ bụrụ ọrụ ha idobe ọnọdụ ndụ na-emebi emebi n'ụwa n'ihu n'uche ndị mmadụ.
Otú ọ dị, o doro anya na ndị mmadụ kwesịrị iteta n'ụra ma na-aza ajụjụ maka ọrụ ha na-adịghị mma na gburugburu ebe obibi.
Ihe oriri anyị, mmiri, mmanụ ụgbọala, ọgwụ, uwe, na ebe obibi anyị niile dabere na ahụike siri ike ihe ndi ozo. Nature nwekwara mmetụta mweghachi na Ike uche na imepụta ọgwụ ọhụrụ ụfọdụ dabere na ya. Yabụ kedu ihe kpatara anyị ji na-emebi gburugburu ebe obibi anyị?
Mfu dị iche iche nke ihe ndị dị ndụ na gburugburu ebe obibi ọdịda bụ otu n'ime ihe iyi egwu kachasị na-eche mmadụ ihu n'ime afọ iri na-abịanụ mana ọ bụghị ọtụtụ ihe a na-eme iji weghachi nsogbu a.
Site na nwata, anyị niile na-amụta na ndụ bụ inye ihe na ịnara. Otú ọ dị, n'ime afọ 50 gara aga, mmekọrịta anyị na ụwa bụ ihe a na-ewere na ọ dịghị enye.
Kemgbe afọ ndị 1970, ụmụ mmadụ na-eji ọtụtụ ihe onwunwe eme ihe n'otu afọ karịa ka ụwa nwere ike ịmepụta. A na-eme atụmatụ na ọ ga-ewe ụwa 1.6 ugbu a iji gboo ihe ndị anyị na-emekọ ọnụ na-eme na okike kwa afọ.
Otu anyị mmetụta na ọdịdị dị n'ọkwa a na-enwetụbeghị ụdị ya na akụkọ ihe mere eme nke osisi. Ọrụ mmadụ agbanweela nke ukwuu ụzọ atọ n'ụzọ anọ nke gburugburu ala na ụzọ abụọ n'ụzọ atọ nke mmiri gburugburu ebe obibi.
Nke a emela ka ebibie gburugburu ebe obibi dị iche iche na n'ihi ya, a na-eme atụmatụ na otu nde. umu na-eyi egwu ikpochapụ. Karịrị egwu, naanị 3% nke ala ụwa na-anọgide na-emebibeghị.
Otú ọ dị, eziokwu na-echegbu onwe ya bụ na ọnọdụ ahụ adịghị mma, ọ na-akawanye njọ. Ọnwụ nke ndụ n'ụwa abụwo na-abawanye ma na-eme ngwa ngwa kemgbe 1970s. Ọbụna na-echegbu onwe ya karị, ọ bụrụ na anyị na-aga n'ihu n'ụzọ anyị si kwuo amụma na-egosi na mfu ndị a ga-abawanye ngwa ngwa ma na-abawanye ọbụna karịa n'afọ ndị na-abịa.
Ọ bụrụ na ihe ndị a na-eme ugbu a na-aga n’ihu, ndị ọkà mmụta sayensị na-ebu amụma na ka ọ na-erule 2100, elu ụwa ga-ekpo ọkụ ná nkezi site n’ogo Fahrenheit 11 ma ọ bụ ọbụna karịa. Ọ gaghị ekwe omume ịkọ otú ọtụtụ ụdị na gburugburu ebe obibi ga-esi meghachi omume na oke okpomoku a, mana mmetụta ya nwere ike bụrụ ọdachi.
Agakwaghị eleghara ihe ịrịba ama ịdọ aka ná ntị anya, ndị mmadụ kwesịrị ịkwụsị ije ụra wee teta ma hụ mmebi anyị na-eme. Anyị na-akpata nsogbu a, mana anyị nwekwara ike ịbụ akụkụ nke ngwọta ya site n'ịrụkọ ọrụ ọnụ.
Anyị na-ahụkwa ọzọ na imekọ ihe ọnụ bụ isi, na onye ọ bụla kwesịrị ịrụkọ ọrụ ọnụ iji kwụsị na tụgharịa mbelata nke gburugburu ebe obibi anyị.
The ọnwụ nke ụdị ndụ dị iche iche na mmetụta ọjọọ ya na gburugburu ebe obibi na-emetụta àgwà ndụ mmadụ. Ọtụtụ ndị ọkà mmụta sayensị kwenyere na ihe ize ndụ nke ọrịa na-efe efe n'ọdịnihu ga-abawanye ma ọ bụrụ na anyị edozighị mmekọrịta anyị na okike.
N'agbanyeghị ọtụtụ ihe akaebe na-egosi na njikọ dị n'etiti biodiversity na ọdịmma mmadụ, ọ dịghị mgbe ọ bụla enweghị nlebara anya. Kọmitii ndị ọzọ dị ka ndị UN Nkwekọrịta Framework on Climate Change (UNFCCC) enwetala nlebara anya ndọrọ ndọrọ ọchịchị na ego karịa Convention on Biological Diversity (CBD).
E nwere nnukwu atụmanya na ambitions maka mmejuputa nke omume ga-echebe ihe di iche iche. Akpọrọ aha 'Post-2020 Global Biodiversity Framework', bụ ihe jikọrọ ya na nkwekọrịta Paris 2015 ama ama na mgbanwe ihu igwe. Usoro a gụnyere nkwa ndị e mere iji kwụsị ọdịda nke okike. Ihe dị iche iche dị iche iche kwesịrị ịbụ etiti etiti na 2020 na ogbako zuru ụwa ọnụ. Otú ọ dị, ndị Ọrịa Covid-19 na-efe efe kụrụ, a kwụsịkwara njem.
Ndị otu niile na-ezukọ ọzọ na Disemba, usoro na-apụta na nzukọ a ga-aga nke ọma, ọdịda abụghị nhọrọ. Ọ bụrụ na kpuchie kere na Montreal cop na December adịghị ike na enweghị ọchịchọ, ọ bụ ọgbọ n'ọdịnihu ga-ata ahụhụ nke ukwuu ma kwụọ ụgwọ ahụ.
N'afọ gara aga, ọ fọrọ nke nta niile Ndị otu EU bịanyere aka na 'nkwa onye ndu maka okike' nke mere ka ha gbanwee ụdị ndụ dị iche iche site 2030. Ebe a na-enye ihe dị iche iche nke biodiversity nke ìhè, Ọtụtụ ndị nwere olileanya na nke a abụghị nanị nkwa ụgha ọzọ nakwa na a ga-eme ezigbo mgbanwe.
O doro anya na oge ikwu okwu agwụla, ọ bụrụ na anyị ga-enwe ohere ọ bụla iji merie agha a, anyị kwesịrị ime ihe ugbu a. Anyị bụ akụkụ nke ngwọta na imekọ ihe ọnụ bụ ngwá agha kasịnụ anyị na agha a.
