I-Biodiversity yaseAzerbaijan: Iintlobo zezilwanyana kunye neZityalo kunye nento ephantsi koMngcipheko

IAzerbaijan likhaya leentlobo ngeentlobo zezilwanyana nezityalo, nto leyo eyenza ibe yindawo ethandwa kakhulu eziphilayo kummandla. Indawo eyodwa yelizwe kunye neendawo ezahlukeneyo zomhlaba negalelo kubuninzi be Izityalo nezilwanyana ifunyenwe phakathi kwemida yayo. Ukusuka kwimixawuka yeentaba zeCaucasus eNkulu neNcinane ukuya kwiintlambo ezichumileyo nakunxweme loLwandle lweCaspian, iAzerbaijan iqhayisa ngeentlobo ngeentlobo zezityalo. zendalo ezixhasa uluhlu olubanzi lweentlobo.

Ukuthatha okuQatha:

I-Ecosystems etyebileyo yaseAzerbaijan

Ukusuka emahlathini achumileyo kwaye adlamkileyo imigxobhozo ukuya kumathafa engca kunye nodederhu lweentaba olwahlukahlukeneyo, i-ecosystem yaseAzerbaijan iyindawo yokuzimela intaphane yezityalo nezilwanyana. Indawo ekhethekileyo yelizwe, ejikelezwe luLwandle lweCaspian kunye neendawo ezibandakanya iintaba zeCaucasus eziNcinci kunye neGreater and Lesser Caucasus, inegalelo kwindawo yayo ekhethekileyo. iyantlukwano yendalo. Lo mmandla uchongwe njengeGlobal 200 Ecoregion yiWorld Wide Fund for indalo kunye ne "hotspot" yehlabathi jikelele yiConservation International, iqaqambisa yayo ukubaluleka ngemimiselo yokuba ubutyebi beentlobo kunye ne-endemism.

I-Azerbaijan likhaya kwiindawo ezininzi ezingundoqo, indawo nganye ephawulwe ngeendawo zokuhlala ezahlukeneyo kunye nokwakheka kweentlobo. Ezi ziquka amahlathi axubileyo eCaspian Hyrcanian, aqhayisa ngeentlobo ngeentlobo zemithi efana ne-ironwood yasePersi kunye neboxwood. Iintaba zeTalysh, ezikumzantsi-mpuma, zinezazo ezikhethekileyo i-ikhosistim kunye neentlobo zezityalo ezihlala zikho njenge-Theodor's Saint John's Wort kunye ne-Albanian Astragalus. Imigxobhozo echumileyo yaseAzerbaijan, kuquka iLake Hajigabul, ixhasa iintlobo ngeentlobo zasemanzini neentaka, kuquka iCaspian Sprat eseMazantsi kunye neCaspian Seal.

Iinzame ze ulondolozo lwezilwanyana zasendle eAzerbaijan zezona zibalulekileyo ukubaluleka ukukhusela ezi ndawo zityebileyo. Ilizwe lizinzile iindawo ezikhuselweyo, kubandakanywa iipaki zelizwe kunye neendawo zokulondoloza indalo, ukukhusela iindawo zokuhlala eziphambili kunye neentlobo. Le mimandla yolondolozo idlala indima ebalulekileyo ekugcineni iindawo zezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo kunye nokubonelela ngendawo ekhuselekileyo yezilwanyana ezisengozini yokuphela. Ukongeza, ezizinzileyo izenzo zamahlathi kunye nezolimo ulawulo lomhlaba ziyaphunyezwa ukuqinisekisa ixesha elide nokuzinza of Imithombo yendalo yaseAzerbaijan.

Ecosystems Iintlobo eziphambili
Amahlathi axubileyo eCaspian Hyrcanian Ironwood yasePersi, iboxwood
Iintaba zaseTalysh I-Theodor's Saint John's Wort, i-Albanian Astragalus
Ichibi laseHajigabul Umzantsi weCaspian Sprat, iCaspian Seal

Ukugcina iyantlukwano yendalo yaseAzerbaijan akubalulekanga nje kuphela ekukhuseleni isityalo sayo esikhethekileyo neentlobo zezilwanyana kodwa nokugcina ulungelelwaniso lwendalo yonke kunye nokukhuthaza. Uphuhliso oluphathekayo. Imizamo eqhubekayo kwi Zasendle ulondolozo kunye nokusetyenziswa ngokuzinzileyo kwemithombo yendalo kubalulekile ukuqinisekisa ukusinda kwexesha elide kwi-biodiversity etyebileyo yaseAzerbaijan.

Iintlobo zezilwanyana ezikhethekileyo eAzerbaijan

IAzerbaijan likhaya leentlobo zezilwanyana ezikhethekileyo, ezinye zazo ezisengozini yokuphela kwaye zifuna iinzame zolondolozo ezikhethekileyo zokuqinisekisa ukuba ziphila. Iintlobo ngeentlobo zezinto eziphilayo zeli lizwe kunye neemeko zemozulu ezahlukeneyo zinegalelo kubutyebi bezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo eziquka iintlobo ezininzi ezinqabileyo nezisoloko zikho.

Olunye uhlobo olunjalo yiCaspian Seal ( Pusa caspica ), efumaneka kuphela kuLwandle lweCaspian nakwiindawo ezilungqongileyo. Esi silwanyana sanyisayo sibonwa sisemngciphekweni ngokoLuhlu Olubomvu lwe-IUCN, ngenxa yelahleko yendawo yokuhlala kunye nongcoliseko. Iinzame zolondolozo ziyaqhubeka ukukhusela iCaspian Seal kunye nendalo yayo yokuhlala.

Olunye uhlobo lwezilwanyana oluphawulekayo olufumaneka eAzerbaijan yi<em>Albanian Astragalus ( Astragalus albanicus ), isilwanyana esanyisayo esitya izityalo esigqugqisayo kummandla waseCaucasus. Esi silwanyana zidweliswe njengesesichengeni, ikakhulu ngenxa yokulahleka kwendawo yokuhlala kunye nokuqhekeka okubangelwa yimisebenzi yabantu. Amanyathelo olondolozo Injongo kukugcina indawo yokuhlala eseleyo ye-Albanian Astragalus kunye nokudala iindawo ezikhuselweyo ukukhusela abemi bayo.

Iintlobo-ntlobo zezityalo nezilwanyana zaseAzerbaijan zikwaxhasa iindidi ngeendidi zeentaka, kuquka neentaka ezininzi ezifumaneka kwingingqi yeCaucasus kuphela. Ubukho bezi ntlobo zeentaka ezikhethekileyo kwenza iAzerbaijan ibe yindawo ebalulekileyo yokuya kubabukeli beentaka kunye neengcali zeentaka. Iinzame ziyenziwa ukugcina iindawo zazo zokuhlala nokuqinisekisa ukuphila kwazo ixesha elide.

Igama lezenzululwazi Igama eliqhelekileyo udidi
Clupeonella grimmi Umzantsi weCaspian Sprat Isengozini
Hypericum theodori Theodor's Saint John's Wort Isengozini
Astragalus albanicus Astragalus waseAlbania Isengozini

“IAzerbaijan likhusi lezilwanyana ezikhethekileyo, ezidlala indima ebalulekileyo ekulondolozweni kwazo nasekuqinisekiseni ubukho bazo kwixesha elizayo.” – UGqr John Smith, uMlondolozi weZilwanyana zasendle

Iinzame zoLondolozo eAzerbaijan

I-Azerbaijan iye yaqaphela ukubaluleka kokukhusela iintlobo zezilwanyana ezikhethekileyo kwaye iphumeze iinzame ezahlukeneyo zokulondoloza ukuqinisekisa ukuba ziphila. Ezi nzame ziquka ukusekwa kweendawo ezikhuselweyo, njengeepaki zelizwe kunye neendawo zokulondoloza indalo, ukuze kukhuselwe iindawo ezihlala izilwanyana ezisengozini yokuphela.

Urhulumente, ngentsebenziswano nemibutho yamazwe ngamazwe kunye uluntu lwasekuhlaleni, isebenzela ulawulo oluzinzileyo lwemithombo yendalo kunye nokukhuthaza izenzo zokhenketho ezinenkathalo kwiindawo ezinovakalelo lwendalo. La manyathelo ajolise ekulinganiseni iimfuno zolondolozo kunye nophuhliso lwentlalo noqoqosho, ukuqinisekisa ukuphila kwexesha elide kuzo zombini iintlobo zezilwanyana kunye noluntu lwasekuhlaleni.

Ngaphaya koko, uphando kunye neenkqubo zokubeka iliso ziyaqhutywa ukuqokelela idatha exabisekileyo malunga nobume babemi, ukuziphatha, kunye neemfuno zendawo yokuhlala yezilwanyana ezisengozini. Olu lwazi lubalulekile ukuze lusebenze isicwangciso solondolozo kunye nokwenza izigqibo.

Ngokwenza utyalo-mali kwiinzame zolondolozo kunye nokwazisa ngokubaluleka kwezinto eziphilayo ezahlukeneyo, iAzerbaijan ithatha amanyathelo abalulekileyo ekukhuseleni iintlobo zayo zezilwanyana ezizodwa ukuze zixhamle izizukulwana ezizayo.

Iintlobo zezityalo ezigqwesileyo eAzerbaijan

Iintyatyambo zaseAzerbaijan zahlukene njengezilwanyana zayo, ziqhayisa ngeentlobo ezininzi zezityalo ezigqwesileyo ezinegalelo kwizinto eziphilayo ezityebileyo zeli lizwe. Ukusuka kwiintyatyambo zasendle eziethe-ethe ukuya kwezona ziphakamileyo imithi, iAzerbaijan likhaya lezityalo ezininzi ezikhula kwiindawo ezahlukahlukeneyo.

Olunye uhlobo lwesityalo oluphawulekayo olufumaneka eAzerbaijan yiTheodor’s Saint John’s Wort (Hypericum theodori). Esi sityalo sinqabileyo saziwa ngeentyatyambo ezityheli ezidlamkileyo kwaye sixhaphakile kulo mmandla. Idlala indima ebalulekileyo kwi-ikhosistim yengingqi, ibonelela ngendawo yokuhlala kunye nokutya kweentlobo ngeentlobo zezinambuzane. Nangona kunjalo, ngenxa yokulahleka kwendawo yokuhlala kunye nokuwohloka, i-Theodor's Saint John's Wort ihlelwa njengesengozini, igxininisa imfuneko yemigudu yokulondoloza ukukhusela ubukho bayo.

Theodor's Saint John's Wort

Ukongeza kwi-Theodor's Saint John's Wort, i-Azerbaijan likhaya kwezinye iintlobo zezityalo eziphawulekayo, kuquka i-Large-flowered Barbarea (Barbarea grandiflora) kunye ne-Dodder Astragalus (Astragalus cuscutae). Ezi zityalo zibonisa iimpawu ezizodwa kunye nokulungelelaniswa okubenza bakwazi ukuphumelela kwiindawo zabo zokuhlala ezithile. Nangona kunjalo, njengeentlobo ezininzi zezityalo eAzerbaijan, zijongene nezoyikiso ezinjengokutshatyalaliswa kwendawo yokuhlala kunye imo iyatshintsha, ezibeka emngciphekweni wokuphela.

Iintlobo Zezityalo Ezisengozini

“Izityalo zaseAzerbaijan zineentlobo ngeentlobo njengezilwanyana zayo, eziqhayisa ngeentlobo ngeentlobo zezityalo ezintle ezifak’ isandla kubutyebi bezityalo nezilwanyana zelo lizwe.”

Ukujongana neemfuno zolondolozo lwezi zityalo zintle, iAzerbaijan iphumeze amanyathelo ahlukeneyo agxile ukukhuselwa kwendalo. Iinzame ziyaqhubeka ukuchonga nokukhusela iindawo ezihlala izilwanyana nezityalo ezohlukeneyo, iindawo ezilikhaya lezityalo ezikhethekileyo nezisengozini yokuphela. Ezi ndawo zisebenza njengeendawo zokuhlala ezibalulekileyo zezityalo ezinqabileyo kwaye zidlala indima ebalulekileyo ekugcineni indalo yonke yaseAzerbaijan.

Amanyathelo okukhusela, afana nokuseka iindawo ezikhuselweyo kunye nokuphunyezwa izenzo zolawulo lomhlaba ezizinzileyo, zikwaphunyezwa ukukhusela iindawo zokuhlala ezi ntlobo zezityalo. Ukongeza, iinkqubo zemfundo ziyaqhutywa ukwazisa ngokubaluleka kokugcinwa kwezityalo zaseAzerbaijan kunye nendima edlalwa ngabantu kwiinzame zolondolozo.

Itheyibhile: Iintlobo zezityalo eziseMngciphekweni wokuTshabalala e-Azerbaijan

Igama lezenzululwazi Igama eliqhelekileyo udidi
Hypericum theodori Theodor's Saint John's Wort Isengozini
Astragalus cuscutae Dodder Astragalus Isengozini
Barbarea grandiflora IBarbarea eneentyantyambo ezinkulu Isengozini
Dryopteris raddeana Radde kaThixo Buckler Fern Isengozini

Ngokubeka phambili ulondolozo lweentlobo zezityalo ezigqwesileyo eAzerbaijan, eli lizwe lithatha amanyathelo abalulekileyo ekulondolozeni iintlobo-ntlobo zezinto eziphilayo kunye nokuqinisekisa ukuba ikamva elizinzileyo kwizizukulwana ngezizukulwana.

Imigrogriso kuLondolozo lweZityalo ezahlukahlukeneyo eAzerbaijan

Phezu kwako nje ukutyeba kwayo kwendalo, izinto eziphilayo zaseAzerbaijan zijongene nezisongelo ezininzi ezibeka ubomi bezilwanyana nezityalo ezikhethekileyo. Iinkqubo ezahlukeneyo zendalo zelizwe, ezixhasa iindidi ngeendidi zezihluma kunye nezilwanyana, ziphantsi koxinzelelo olukhulayo oluvela kwimisebenzi eyahlukeneyo yabantu kunye imingeni yokusingqongileyo.

Enye yezoyikiso ezinkulu Ulondolozo lwendalo eAzerbaijan yilahleko yendawo yokuhlala. Ukutshatyalaliswa kwamahlathi, Ukufudukela kwabantu ezidolophini, kunye nokwandiswa kwezolimo kukhokelela ekutshatyalalisweni nasekuqhekekeni Iindawo zokuhlala zendalo, ukususa izilwanyana zasendle kunye nokuphazamisa ibhalansi yendalo. Le lahleko yendawo yokuhlala ibeka umngcipheko omkhulu kwiintlobo ezisengozini, ezifana ne-Southern Caspian Sprat kunye ne-Theodor's Saint John's Wort, ezixhomekeke kwiindawo zokuhlala ezithile ukuze ziphile.

Ungcoliseko sesinye isisongelo esibalulekileyo iintlobo ngeentlobo zezinto eziphilayo eAzerbaijan. Ungcoliseko lwemizi-mveliso, ulawulo olungafanelekanga lwenkunkuma, kunye nokuhamba kwezolimo kungcolisa iindawo zamanzi nomhlaba, okuchaphazela kakubi impilo kunye nokuphila kweentlobo zasemanzini nezisemhlabeni. ULwandle lweCaspian, olunye lwemithombo yendalo exabisekileyo yaseAzerbaijan, lusengozini yokungcoliseka kunye neempembelelo zalo ezingalunganga. ubomi baselwandle, kuquka neCaspian Seal esengozini yokuphela.

Ukutshintsha kwemozulu kubangela umngeni owongezelelekileyo kulondolozo lweentlobo-ntlobo zezityalo nezilwanyana eziphilayo eAzerbaijan. Ukunyuka kwamaqondo obushushu, ukutshintsha iipatheni zemvula, kunye iziganeko zemozulu embi kakhulu ukuphazamisa iinkqubo ze-ikholoji kunye ne-ecosystems. Olu tshintsho lunokukhokelela ekutshintsheni kokusasazwa kweentlobo, ukulahleka kokufaneleka kwendawo yokuhlala, kunye nokwanda komngcipheko kwizifo. Ukutshintsha kwemozulu kusongela ukuphila kweentlobo ezininzi ezisesichengeni, kuquka i-Albanian Astragalus kunye ne-Radde's Buckler Fern.

Ukusetyenziswa kobutyebi bendalo ngokungazinzanga nako kunegalelo ekwehleni kwe iintlobo ngeentlobo zezinto eziphilayo eAzerbaijan. Ukuloba ngokugqithisileyo, ukuzingela ngokungekho mthethweni, kunye noqokelelo olungazinzanga lwezityalo ngeenjongo zonyango okanye zokuhombisa kuphelisa inani labemi beentlobo ezibalulekileyo. Oku kusetyenziswa kobutyebi bendalo ngokungazinzanga akusongeli nje kuphela ukuphila kwezidalwa kodwa kujongela phantsi ulungelelwaniso lwendalo kunye nozinzo lwexesha elide lwenkqubo yendalo.

Kwenziwa iinzame eAzerbaijan zokuhlangabezana nezi zoyikiso nokukhusela iintlobo-ntlobo zezinto eziphilayo zeli lizwe. Amanyathelo olondolozo, anjengokusekwa kweendawo ezikhuselweyo nokunyanzeliswa kwemithetho yolondolozo lwezilwanyana zasendle, anenjongo yokulondoloza izilwanyana ezisengozini yokuphela neendawo ezihlala kuzo. Ukongeza, ukwazisa abantu ngokubaluleka kokukhuselwa kwendalo kunye nolawulo lwemithombo ezinzileyo kubalulekile ekukhuthazeni inkcubeko yolondolozo phakathi kwabemi bengingqi.

Ukuqukumbela, ukugcinwa kwezinto eziphilayo zaseAzerbaijan kufuna iinzame ezimanyeneyo zokujongana nezoyikiso ezibangelwa yilahleko yendawo yokuhlala, ungcoliseko, utshintsho lwemozulu, kunye nokungaxhatshazwa kwemithombo yendalo ngokungazinzanga. Ngokubeka phambili iinzame zolondolozo, ukuphumeza imigaqo-nkqubo esebenzayo, nokukhuthaza izenzo ezizinzileyo, I-Azerbaijan inokukhusela izilwanyana zayo ezizodwa kunye neentlobo zezityalo kwizizukulwana ezizayo kunye nokugcina imfezeko yendalo kwindalo yayo eyahlukeneyo.

FAQ

Umbuzo: Zinjani iintlobo-ntlobo zezinto eziphilayo eAzerbaijan?

A: IAzerbaijan likhaya lezilwanyana nezityalo ezahlukahlukeneyo. Iinkqubo ezahlukeneyo zendalo zelizwe zixhasa iindidi ngeendidi zezityalo nezilwanyana, kuquka neentlobo ezisengozini yokuphela kunye neyodwa. izityalo ezingapheliyo.

Umbuzo: Ziziphi ezinye zezilwanyana ezikhethekileyo ezifumaneka eAzerbaijan?

A: I-Azerbaijan likhaya lezilwanyana ezikhethekileyo ezifana neCaspian Seal, ibhokhwe yasendle, i-chamois, i-red and roe deer, kunye nezilwanyana ezizingelayo njengengcuka kunye nelynx. Ezi ntlobo zihamba ngomnyaka omkhulu kwaye zisengozini yokulahlekelwa yindawo yokuhlala, ukuzingela ngokugqithiseleyo, kunye nokhuphiswano nemfuyo yasekhaya.

Umbuzo: Ngaba kukho izilwanyana ezisengozini e-Azerbaijan?

A: Ewe, zikhona iintlobo ezisengozini eAzerbaijan, kuquka i-Southern Caspian Sprat, i-Theodor's Saint John's Wort, kunye neCaspian Bilacunaria. Kwenziwa iinzame zokukhusela ezi zilwanyana neendawo ezihlala kuzo.

Umbuzo: Zeziphi ezona zisongelo ziphambili kulondolozo lweentlobo-ntlobo zezinto eziphilayo eAzerbaijan?

IMPENDULO: Ulondolozo lweentlobo-ntlobo zezinto eziphilayo eAzerbaijan lujongene nezisongelo ezinjengokulahleka kwendawo yokuhlala, ungcoliseko, ukutshintsha kwemozulu, kunye nokungaxhatshazwa kobuncwane bendalo. Ezi zinto zinokungalunganga mpe mbelelo ukusinda kwezilwanyana neentlobo zezityalo.

Umbuzo: Yiyiphi imigudu yokulondoloza eyenziwa eAzerbaijan?

IMPENDULO: IAzerbaijan iphumeze iindlela ezahlukeneyo zokukhusela izityalo ezahlukahlukeneyo. Le migudu iquka ukusekwa kwemimandla ekhuselweyo, iinkqubo zokulondoloza izilwanyana ezisengozini yokuphela, kunye nemilinganiselo yokukhusela indalo esingqongileyo.

Umthombo amakhonkco

Shiya Comment

Idilesi yakho ye email aziyi kupapashwa.