Ilahleko yeBiodiversity: Ingxaki Yempilo Ethuleyo

Ilahleko ye eziphilayo asingomcimbi nje wokusingqongileyo kodwa a cwaka impilo ngxaki oko kusongela i impilo yobuntu. Ngelixa imo iyatshintsha ifumana ingqwalasela enkulu, ilahleko yeentlobo-ntlobo zezityalo nezilwanyana eziphilayo ayiqatshelwa, nangona inendima ebalulekileyo kwimveliso yokutya yehlabathi, amanzi acocekileyo, kunye nokuthathwa kwekhabhoni.

Izivumelwano ezikhoyo ngoku zezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo aziphumelelanga ukujongana ngokufanelekileyo namazinga awothusayo ezilwanyana, indawo yokuhlala, kunye i-ikhosistim ilahleko. Ngaphandle kwesenzo esikhawulezileyo, uluntu lunokuba luhlobo lokuqala lokuzibonela ngokwalo ukuphela. Ukungxamiseka ukuba khusela iintlobo ngeentlobo zezinto eziphilayo luya lukhula njengoko utshintsho lwemozulu kunye nokukhula kwabantu kukhawulezisa amazinga elahleko, kunye noqikelelo olubonisa ukuwohloka okunokwenzeka kwamashishini okuloba ase-Asia kunye nelahleko ye-50% yeentaka nezilwanyana ezanyisayo zase-Afrika ngowama-2050.

Ukuthatha okuQatha:

  • Ilahleko yeentlobo ngeentlobo zezinto eziphilayo misa a nempilo ethe cwaka oko akubonakali ngokukhawuleza njengokutshintsha kwemozulu.
  • Izivumelwano ezikhoyo ngoku ngeentlobo-ntlobo zezityalo nezilwanyana eziphilayo ziye zasilela ekunqandeni ilahleko eyothusayo yezinto eziphilayo, iindawo zokuhlala kunye zendalo.
  • Ukungxamiseka ukuba khusela iintlobo ngeentlobo zezinto eziphilayo iyanda ngenxa yokutshintsha kwemozulu nokwanda kwabantu.
  • Ngo-2050, i-Afrika kuqikelelwa ukuba iza kuphulukana ne-50% yeentaka zayo nezilwanyana ezanyisayo, kwaye ushishino lokuloba lwase-Asia lunokuphela ngokupheleleyo.
  • Inyathelo elikhawulezileyo liyimfuneko ukuze kulondolozwe iintlobo-ntlobo zezinto eziphilayo kunye nokuqinisekisa a ezizinzileyo kunye nekamva elinempilo kwizizukulwana ezizayo.

Ukubaluleka kweeTagethi zeHlabathi zoKhuseleko lweZilwanyana zeNdalo

Abantu kuwo onke amazwe kufuneka bacinezele oorhulumente babo ukuba bamisele amabhongo iithagethi zehlabathi ngo-2020 ukukhusela i-biodiversity. Ezi thagethi zibalulekile ekuqinisekiseni nokugcinwa yezinambuzane ezibalulekileyo, iintaka, izityalo nezilwanyana ezanyisayo ezixhasa ukuveliswa kokutya kwehlabathi, amanzi acocekileyo, kunye nokuhluthwa kwekhabhoni. Ithemba kukudala isakhelo esitsha sokulawula i-ecosystems zehlabathi kunye Zasendle, ubunzima obufanayo ne Isivumelwano semozulu yaseParis.

"Sifuna iithagethi zehlabathi kwizinto ezahlukeneyo eziphilayo ezibanzi kwaye zinyanzeliswa njengezo zokutshintsha kwemozulu," utsho uGqr. Jane Williams, isazinzulu esiphambili kwezolondolozo.

“Indalo sisiseko sobomi eMhlabeni, kwaye ngaphandle kwenyathelo elingxamisekileyo, sisengozini yokuphulukana nesi sixhobo sixabisekileyo ngonaphakade. Iithagethi zehlabathi iya kubonelela ngemephu yendlela ukuze amazwe abeke phambili Ulondolozo lwendalo kunye nokuthatha amanyathelo ayimfuneko ukukhusela ulungelelwaniso olucekethekileyo lwenkqubo yezinto eziphilayo nendalo.”

Izivumelwano zangaphambili zeentlobo ngeentlobo zezinto eziphilayo azizange zisebenze ekuthinteleni ilahleko yobomi eMhlabeni. Kubalulekile ukuba izizwe zifezekise izibophelelo zazo zokunciphisa ilahleko ngesiqingatha Iindawo zokuhlala zendalo, ukuqinisekisa ukuloba okuzinzileyo, nokwandisa indalo oovimba. Ngokumisela iithagethi zehlabathi, amazwe anokusebenza kunye ukuze ahlangabezane nemfuneko engxamisekileyo ukhuseleko lwezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo kunye nokuthatha amanyathelo abambekayo ukubuyisela umva iintsingiselo zangoku.

Khusela iintlobo-ntlobo zezinto eziphilayo

Ujoliso lweZilwanyana ezahlukahlukeneyo isimo
Yehlisa ngesiqingatha ilahleko yeendawo zokuhlala zendalo Iyaqhubeka, kodwa kufuneka iinzame ezingakumbi
Ukuqinisekisa iindlela zokuloba ezizinzileyo Inkqubela enganelanga
Nweba iindawo zokugcina indalo Inkqubela phambili, kodwa kusekuninzi ekufuneka kwenziwe

Ukusekwa kwezinto ekujoliswe kuzo kwihlabathi jikelele kuya kubonelela ngokuzibophelela okumanyeneyo ekukhuseleni iintlobo-ntlobo zezityalo nezilwanyana eziphilayo kwaye kuya kusebenza njengenkqubo-sikhokelo yamazwe okubeka iliso kwinkqubela phambili, ukwabelana ngezona zenzo zilungileyo, kunye nokubambana uxanduva. Oku kuya kudala uthungelwano lwehlabathi lweenzame ezijolise ekukhuseleni umhlaba ilifa lemveli kwizizukulwana ezizayo.

Ngokuthatha inyathelo ngoku kunye nokunyanzela oorhulumente ukuba babeke kwaye bafezekise ezi thagethi, singakwazi khusela iintlobo ngeentlobo zezinto eziphilayo kunye nokuqinisekisa ngobonelelo oluqhubekayo lwezinto ezibalulekileyo Iinkonzo zendalo ezixhasa impilo-ntle yabantu.

Isidingo seSivumelwano seZityalo ezohlukeneyo ezithelekiseka neSivumelwano seMozulu saseParis

Abalondolozi bendalo kwihlabathi jikelele bafuna a isivumelwano sezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo ethwala ubunzima obufanayo kwaye ukubaluleka njenge Isivumelwano semozulu yaseParis. Ukungxamiseka kokujongana ilahleko yendalo iyanda, njengoko le ntlekele ibeka isisongelo esilinganayo eluntwini. Nangona kunjalo, ngelixa iingqungquthela zemozulu ziye zafumana ingqwalasela ebalulekileyo kunye nentando yezopolitiko, iingxoxo malunga neentlobo ezahlukeneyo zendalo ziye zatyeshelwa ngokuthelekiswa.

Kubalulekile ukuba iinkokeli zehlabathi ziwubeke phambili umba we ilahleko yendalo kwaye iqonde ukunxulumana kwayo nokutshintsha kwemozulu. Ukudityaniswa kweenkxalabo zenzululwazi kunye nomdla okhulayo kuluntu lwezoshishino kunokubanakho ukuqhuba inkqubela ekujonganeni nale ngxaki. Izisombululo ezisekelwe kwindalo, ezifana nokukhuselwa kwehlathi kunye nokubuyiselwa komhlaba, kunika amandla abalulekileyo okutshatyalaliswa kwekhabhoni kunye nokulwa nokutshintsha kwemozulu.

Kutheni iSivumelwano seBiodiversity sibalulekile

A isivumelwano sezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo yokuthelekisa ukubaluleka kwi Isivumelwano semozulu yaseParis iya kubonelela ngenkqubo-sikhokelo ebanzi yokulawula i-ecosystem yehlabathi kunye nezilwanyana zasendle. Iza kumisela iinjongo ezinqwenelekayo zehlabathi eziqinisekisa ukulondolozwa kwezinambuzane ezibalulekileyo, iintaka, izityalo, kunye nezilwanyana ezanyisayo eziyimfuneko kwimveliso yokutya yehlabathi, amanzi acocekileyo, kunye nokuthathwa kwekhabhoni. Ngokuzalisekisa izibophelelo zokunciphisa ngesiqingatha ilahleko yeendawo zokuhlala zendalo, ukuqinisekisa izenzo zokuloba ezizinzileyo, nokwandisa iindawo zokulondoloza indalo, amazwe anokusebenzisana ukuze akhusele iintlobo-ntlobo zezinto eziphilayo ukwenzela izizukulwana ezizayo.

Nangona kunjalo, ukuphumeza a isivumelwano sezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo kuya kufuna ukwanda kwentando yezopolitiko, uxinzelelo loluntu, kunye isenzo esidibeneyo. Ujoliso lwehlabathi kufuneka lusekwe ukunqanda ilahleko eyothusayo yeentlobo, iindawo zokuhlala, kunye nenkqubo yendalo. Ingqungquthela yeG7 ezayo Fransi , eza kuxoxa ngokupheliswa kwelahleko yeentlobo-ntlobo zezityalo nezilwanyana eziphilayo, imele inyathelo elihle lokuhlangabezana nale ngxaki. Kubalulekile ukuba abantu noorhulumente baqonde ubungozi obubangelwa yilahleko yezinto eziphilayo ezahlukeneyo baze bathabathe amanyathelo aqinisekileyo gcina indalo.

IsiVumelwano seZityalo ezahlukeneyo

Isivumelwano semozulu eParis IsiVumelwano seZityalo ezahlukeneyo
Ijolise ekunciphiseni ukukhutshwa kwegesi kunye nokunciphisa utshintsho lwemozulu Ujoliso kulondolozo lweentlobo ezibalulekileyo zezityalo nezilwanyana eziphilayo
Uyakuqonda ukubaluleka koku Uphuhliso oluphathekayo kunye nekamva eliphantsi kwekhabhoni Khuthaza ukusetyenziswa komhlaba okuzinzileyo kunye nokukhuselwa kweendawo zokuhlala zendalo
Ifuna amazwe ukuba anike ingxelo rhoqo ngenkqubela kunye nokuphucula izenzo zemozulu Useka iithagethi zehlabathi kunye nezibophelelo zokunqanda ilahleko yezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo

*Itheyibhile: Ukuthelekisa iSivumelwano seMozulu saseParis kunye neSivumelwano esinokubakho seBiodiversity

Umbono oNxunguphalisayo weZilwanyana zeNdalo

Ilahleko yezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo ngumba ongxamisekileyo obeka emngciphekweni ulungelelwaniso oluthambileyo lwenkqubo yendalo kwihlabathi liphela. Nangona kukho uphuhliso oluhle, olufana ukubuyiswa kweentlobo eAfrika naseAsia kunye nokwandiswa kwe iindawo ezikhuselweyo zaselwandle, imbonakalo iyonke yeentlobo ngeentlobo zezinto eziphilayo isala ixhalabisa ngokunzulu. Izinto ezinjengokutshatyalaliswa kwendawo yokuhlala, imichiza ngco liseko, kunye neentlobo ezihlaselayo sele zinegalelo kumazinga aphezulu elahleko yeentlobo-ntlobo zezinto eziphilayo. Ngelishwa, la mazinga kulindeleke ukuba akhule ngokukhawuleza kwiminyaka engamashumi amathathu ezayo ngenxa yeziphumo ezidibeneyo zokutshintsha kwemozulu kunye nokukhula kwabemi.

Ngokoqikelelo, i-Afrika imiselwe ukuphulukana ne-50% yeentaka zayo kunye nezilwanyana ezanyisayo ngo-2050, ngelixa ushishino lwase-Asia lujongene nomngcipheko wokuwa ngokupheleleyo. La manani othusayo abethelela imfuneko engxamisekileyo yokuba kwenziwe amanyathelo okukhusela nokulondoloza izinto ezahlukahlukeneyo eziphilayo. Ilahleko yezityalo kunye ubomi baselwandle ayisongeli nje kuphela ukusinda kweentlobo ezininzi zezinto eziphilayo, kodwa iphinda ithintele amandla oMhlaba okufunxa ikhabhoni, nto leyo eyandisa indalo eqhubekayo. ngxaki yemozulu.

Ukubonisa ubukhulu balo mba, makhe sijonge ngakumbi kwiimpembelelo eziqikelelwayo zelahleko yezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo. Itheyibhile engezantsi ithelekisa iinguqu ezilindelekileyo kwizinto ezahlukeneyo zenzululwazi ngo-2050 kwimimandla eyahlukeneyo:

Ummandla Ilahleko eqikelelweyo yeentaka kunye nezilwanyana ezanyisayo ngo-2050
iAfrika 50%
Asia Umngcipheko wokuwa ngokupheleleyo kwamashishini okuloba

Idatha igxininisa imingeni ebalulekileyo engaphambili kunye nesidingo sokuthatha amanyathelo akhawulezileyo ukubuyisela umva iintsingiselo ezixhalabisayo. Ukugcinwa kwezinto eziphilayo ezahlukeneyo akubalulekanga kuphela kubomi bendalo kunye neentlobo, kodwa nasekuqinisekiseni ikamva elizinzileyo kuluntu. Kubalulekile ukuba oorhulumente, amashishini, kunye nabantu ngabanye badibane ukuze babeke phambili kwaye baxhase amanyathelo okukhusela i-biodiversity, ukukhuthaza izenzo ezizinzileyo, nokulondoloza isijikelezi-langa sethu ukwenzela izizukulwana ezizayo.

Ukungxamiseka Kwesenzo Ukulondoloza Indalo

Ngaphandle kwempendulo ebuthathaka karhulumente kwintlekele yezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo, kukho amalangatye ethemba namathuba okuthatha amanyathelo. Iinkxalabo zenzululwazi ezihambelana nomdla weshishini kunye nokuqonda okukhulayo kwesidingo sokujongana nelahleko yezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo zinika izizathu zokuba nethemba. Nangona kunjalo, ifestile yesenzo iyancipha, kwaye amanqanaba aphezulu ezopolitiko kunye nabemi baya kuba yimfuneko ukuxhasa indalo. Ingqungquthela ye-G7 ezayo eFransi iza kuxoxa ngokupheliswa kwelahleko yeentlobo-ntlobo zezityalo nezilwanyana eziphilayo, nto leyo ebonisa umfutho omhle. Kubalulekile ukuba abantu noorhulumente baqonde iingozi ezibangelwa yilahleko yezinto eziphilayo ezahlukeneyo baze bathabathe amanyathelo aqinisekileyo.

The ukungxamiseka kwesenzo ukuba gcina indalo ayinakujongelwa phantsi. Ilahleko yeentlobo-ntlobo zezityalo nezilwanyana eziphilayo ayisisongelo kuphela indawo kodwa kunye nempilo kunye nentlalontle yoluntu kwihlabathi jikelele. Ngaphandle kongenelelo olukhawulezileyo, sisengozini yokuphulukana nezinto eziphilayo ezixabisekileyo, iintlobo, kunye neenkonzo ezibalulekileyo abazinikezelayo. Kubalulekile ukuba oorhulumente, amashishini, kunye nabantu ngabanye badibane kwaye babeke phambili amanyathelo akhuselayo kunye nokubuyisela ukungafani kwezinto eziphilayo.

Elinye lamanyathelo aphambili afunekayo kukusekwa kunye nokufezekiswa kweenjongo zehlabathi ekujoliswe kuzo zolondolozo lweentlobo-ntlobo zezityalo nezilwanyana eziphilayo. Ezi thagethi kufuneka zijongane nokugcinwa kweendawo zokuhlala ezibalulekileyo, ukukhuselwa kwazo izilwanyana eziyingozi, kunye nokuncitshiswa kwezenzo eziyingozi ezinegalelo ekulahlekeni kwezinto eziphilayo ezahlukeneyo. Ukongeza, utyalo-mali kwi ezolimo ezizinzileyo, ukusetyenziswa komhlaba okunoxanduva, kunye nokwandiswa kwe iindawo ezikhuselweyo zibalulekile ukunqanda ukuhla kwezinto eziphilayo ezahlukeneyo.

Ngokuthatha amanyathelo angxamisekileyo gcina indalo, sinokuqinisekisa ikamva elizinzileyo nelinempilo kuthi nakwizizukulwana ezizayo. Akukashiywa lixesha ukwenza umahluko, kodwa ixesha lokuthatha amanyathelo ngoku. Sikunye, sinokukhusela size sibuyisele izinto eziphilayo ezahlukeneyo, sikhusela impilo yesijikelezi-langa sethu nabo bonke abemi baso.

Londoloza indalo

Itheyibhile: Iithagethi zeHlabathi zoLondolozo lweZilwanyana ezahlukeneyo

target inkcazelo
Yehlisa ngesiqingatha ilahleko yeendawo zokuhlala zendalo Gcina kwaye ubuyisele i-ikhosistim ebalulekileyo, njengamahlathi, imigxobhozo, kunye neingqaqa zekorale.
Ukuloba okuzinzileyo Ukuphumeza izenzo zokuloba ezizinzileyo ukuthintela ukuwa kwamashishini okuloba nokukhusela iyantlukwano elwandle.
Yandisa ulondolozo lwendalo Ukwandisa ukugqunywa kweendawo ezikhuselweyo ukuze kukhuselwe iintlobo-ntlobo zezityalo nezilwanyana eziphilayo kunye nokubonelela ngeendawo ezikhuselekileyo zezilwanyana ezisengozini yokuphela.
Ukunciphisa ungcoliseko lweekhemikhali Ukunciphisa ukusetyenziswa kweekhemikhali ezinobungozi kunye nokukhuthaza ezinye iindlela ezilungele i-eco-friendly ukukhusela i-ecosystem kunye nezilwanyana zasendle.

Iziphumo ezothusayo zoVavanyo lweHlabathi lwe-UN kwiNdalo

The UVavanyo lweHlabathi lwe-UN kwiNdalo, ethathwa njengeyona ngxelo ibanzi ngemeko yendalo, iveze iziphumo ezinxunguphalisayo malunga ne mpe mbelelo imisebenzi yabantu kwindalo yendalo. Ingxelo igxininisa ukuba ngoku sijongene neyona santya sikhawulezayo sokulahleka kwezilwanyana kwimbali, ngokuyintloko eqhutywa lutshintsho kusetyenziso lomhlaba. Inyathelo lezopolitiko elingxamisekileyo liyimfuneko ukunqanda intlekele yendalo kunye nokukhusela indalo eyohlukeneyo yesijikelezi-langa sethu.

Uvavanyo lugxininisa indima ebalulekileyo yezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo ekuxhaseni impilo-ntle yoluntu kunye nophuhliso oluzinzileyo. Igxininisa into yokuba ukulahleka kwezinto eziphilayo kunye ne-ecosystem kubeka emngciphekweni ukufikelela kwethu ekutyeni, emanzini acocekileyo kunye nokulawulwa kwemozulu. Ingxelo iqikelela ukuba ngaphandle kotshintsho olukhulu, ilahleko yeentlobo zezilwanyana iya kuqhubeka iba mandundu kumashumi eminyaka azayo, neziphumo ezinokuba yingozi kuluntu nakwiplanethi.

Ukugcina nokukhusela izinto eziphilayo ezahlukeneyo kubalulekile kwikamva lethu elihlangeneyo. Kubalulekile ukuba oorhulumente, amashishini, kunye nabantu ngabanye baqonde imfuneko engxamisekileyo yokuthatha amanyathelo. Ngokuvuma i iziphumo ezothusayo ye UVavanyo lweHlabathi lwe-UN kwiNdalo, sinokusebenzela kwizisombululo ezisebenzayo nezizinzileyo eziya kunceda ukubuyisela umva umkhondo wangoku wokulahleka kwezinto eziphilayo. Ngokwenjenjalo, sinokufumana isijikelezi-langa esisempilweni nesichumileyo ukwenzela isizukulwana sangoku nesexesha elizayo.

UVavanyo lweHlabathi lwe-UN kwiNdalo

Iziphumo ezothusayo kumanani:

Iziphumo Okuthethwa
Isantya esikhawulezayo sokulahleka kweentlobo kwimbali – Ibeka emngciphekweni i-ikhosistim kunye neenkonzo abazinikezelayo
– Iphazamisa ulungelelwaniso lweenkqubo zendalo
Utshintsho kusetyenziso lomhlaba njengomqhubi ophambili – Ukulahleka kweendawo zokuhlala kunye iindawo zezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo
– Ukwanda kokugawulwa kwamahlathi kunye Ukufudukela kwabantu ezidolophini
Impembelelo kwintlalontle yomntu – Ibeka emngciphekweni ufikelelo ekutyeni nakumanzi acocekileyo
– Luthomalalisa ulawulo lwemozulu kunye nokomelela
Ilahleko eyandayo yeentlobo zezilwanyana – Incitshisiwe ukhuseleko lokutya kunye nokwahluka kwezondlo
– Ukwehla kokufumaneka kwe Uvimba wendalo

Unxibelelwano phakathi kweLahleko yeBiodiversity kunye neMpilo yoLuntu

Ilahleko yeentlobo-ntlobo zezityalo nezilwanyana eziphilayo ineziphumo ezifikelela kude impilo yoluntu, enefuthe ngokungqalileyo nangokungathanga ngqo. Omnye wemingcipheko ebalulekileyo eyayanyaniswa nelahleko yeentlobo-ntlobo zezinto eziphilayo kukwanda kokusasazeka kwezifo ezosulelayo. Ukuphazamiseka kwe-ecosystem, okuqhutywa lutshintsho kusetyenziso lomhlaba, ukugawulwa kwamahlathi, kunye nokutshintsha kwemozulu, kunokukhokelela ekubeni Ukufuduswa kunye nokufuduka kweentlobo zezilwanyana, oku kuzizisa kubantu abatsha. Olu nxibelelwano ludala amathuba okudluliselwa kwezifo zoonotic ukusuka kwizilwanyana ukuya ebantwini. Umzekelo, ukugawulwa kwamahlathi ashinyeneyo kunegalelo ekwandeni kwezifo ezithwalwa ziingcongconi ezifana nomkhuhlane wedengue kunye nemalariya.

Ngaphaya koko, ilahleko yezinto ezahlukeneyo zebhayoloji inokuba neziphumo ezingathanga ngqo impilo yoluntu ngokuphazamiseka kweenkonzo ezibalulekileyo ze-ikhosistim. I-ecosystem idlala indima ebalulekileyo ekuboneleleni umoya ococekileyo, amanzi acocekileyo nokutya. Bakwanegalelo kulawulo lwemozulu, ukunciphisa iimpembelelo zokutshintsha kwemozulu. Xa iintlobo-ntlobo zezityalo nezilwanyana eziphilayo ziphelile, amandla e-ikhosistim ukwenza le misebenzi ibalulekileyo ayaphazamiseka. Oku kunokukhokelela kubuhlwempu umgangatho womoya, ukunqongophala kwamanzi, nokungakhuseleki kokutya, konke oku kunempembelelo ebalulekileyo kwimpilo-ntle yabantu.

Kubalulekile ukuqaphela unxibelelwano oluntsonkothileyo phakathi kwezinto eziphilayo ezahlukeneyo kunye impilo yoluntu. Ukuthatha amanyathelo okukhusela nokulondoloza izinto eziphilayo ezahlukahlukeneyo akubalulekanga nje kuphela ngenxa yendalo kodwa nakwimpilo-ntle yezidalwa zethu. Ngokugcina ii-ikhosistim ezahlukeneyo kunye nokuthintela ukulahleka kweentlobo, sinokunceda ukunciphisa umngcipheko wezifo ezosulelayo kunye nokuqinisekisa ukufikelela kwiinkonzo ezibalulekileyo ze-ecosystem. Oku kufuna iinzame ezihlangeneyo, ezisuka kubantu abenza ukhetho oluzinzileyo kubomi babo bemihla ngemihla ukuya koorhulumente baphumeza imigaqo-nkqubo ebeka phambili ulondolozo lwezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo.

Ilahleko yeBiodiversity kunye nempilo yoLuntu igalelo
Ukusasazeka kwezifo ezosulelayo Ukonyuka komngcipheko wezifo ze-zoonotic ngenxa yokuphazamiseka kwe-ecosystem kunye nokufuduka kweentlobo
Ukuphazamiseka kweenkonzo ze-ikhosistim Umoya ongekho mgangathweni, ukunqongophala kwamanzi, kunye nokungakhuseleki kokutya okubangelwa kukulahleka kweentlobo ngeentlobo zezinto eziphilayo
Ukubaluleka kolondolozo lwezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo Ukugcinwa kwezinto eziphilayo ezahlukeneyo kubalulekile ekunciphiseni umngcipheko wezifo kunye nokuqinisekisa ukufikelela kwiinkonzo ezibalulekileyo ze-ikhosistim

Ukuqonda ikhonkco phakathi kwelahleko yezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo nempilo yabantu kubalulekile ekuqulunqeni amaqhinga kunye nemigaqo-nkqubo esebenzayo ukulungisa le ngxaki ikhoyo ngoku. Ifuna indlela ebanzi evuma ukuthungelana kwendalo kunye nokuphila kakuhle komntu. Ngokubeka phambili ulondolozo lweentlobo-ntlobo zezityalo nezilwanyana eziphilayo, sinokukhusela kungekuphela nje iintlobo ngeentlobo zezinto eziphilayo eMhlabeni kodwa kunye nempilo kunye nekamva leentlobo zezilwanyana zethu.

Ukulahleka kwezinto eziphilayo kunye nempilo yabantu

Ingxaki Ethuleyo Yelahleko Yezinto Ezahlukeneyo Zendalo kunye Namalungelo Abantwana

Ilahleko yeentlobo ngeentlobo zezinto eziphilayo asiyongxaki nje yokusingqongileyo; kukwabeka isoyikiso esibalulekileyo amalungelo abantwana. Iimpembelelo zokutshintsha kwemozulu, ukuphazamiseka kwenkqubo yendalo, kunye ukutshabalala kweentlobo zichaphazela ngokungafanelekanga amalungelo abantwana, ngakumbi abo bakwiindawo ezihlala abantu abasesichengeni. Abantwana banelungelo lendawo engqongileyo ekhuselekileyo nenempilo, ukufikelela kumanzi acocekileyo nokutya, kunye nokukhuselwa kwizifo ezosulelayo. Ilahleko yeentlobo-ntlobo zezityalo nezilwanyana eziphilayo ibeka esichengeni la malungelo kwaye kwandisa ukungalingani okukhoyo.

Ngokutsho kweZizwe eziManyeneyo, ilahleko yezinto ezahlukahlukeneyo eziphilayo ichaphazela ngokuthe ngqo impilo-ntle yabantwana namathemba ekamva. Ukulahleka kweendawo zokuhlala zendalo kuphazamisa inkqubo yendalo kwaye kubeka emngciphekweni ukusebenza kweenkonzo ezibalulekileyo ezixhasa ubomi bomntu, ezifana nokubonelela ngamanzi ahlaziyekileyo kunye nolawulo lwemozulu. Abantwana ngabona basemngciphekweni weziphumo zolu kuphazamiseka, njengoko bexhomekeke kakhulu kwindawo abakuyo ekukhuleni kwabo ngokwasemzimbeni, ngokweemvakalelo nangokwasengqondweni.

Iimpembelelo zelahleko yezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo amalungelo abantwana zifikelela kude. Ukulahleka kweentlobo ngeentlobo zezinto eziphilayo kunokukhokelela ekungakhuseleni kokutya, njengoko kubeka emngciphekweni ubukho neentlobo ngeentlobo zezityalo ezinesondlo nemfuyo. Inokunyusa umngcipheko wezifo ezosulelayo, njengoko ukuphazamiseka kwenkqubo yendalo kunokunceda ukusasazeka kwezifo zoonotic ukusuka kwizilwanyana ukuya ebantwini. Ukongeza, ilahleko yeentlobo-ntlobo zezityalo nezilwanyana eziphilayo ithintela amandla oMhlaba okufunxa ikhabhoni, nto leyo eyenza mandundu ingxaki yemozulu kwaye ibeke esichengeni ikamva labantwana.

 

Amalungelo abantwana

 

Ukubaluleka kokuKhuselwa kwamaLungelo abaNtwana

Ukukhusela amalungelo abantwana xa kujongwa ilahleko yeentlobo-ntlobo zezinto eziphilayo akuyomfuneko nje yokuziphatha; kukwabalulekile ekwakheni ikamva elizinzileyo nelinobulungisa. Ngokukhusela amalungelo abantwana kwindawo ekhuselekileyo nesempilweni, ukufikelela kumanzi acocekileyo nokutya, kunye nokukhuselwa kwizifo ezosulelayo, sinokuqinisekisa impilo-ntle yabo kwaye sibenze baphumelele.

Ukujongana nengxaki ethe cwaka yelahleko yezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo nokukhusela amalungelo abantwana, kufuneka indlela ebanzi. Oku kuquka ukumiliselwa kweendlela zokusetyenziswa komhlaba ezizinzileyo, ukulondolozwa nokubuyiselwa kweendawo zokuhlala zendalo, kunye nokukhuthaza ezendalo kunye nokuqonda phakathi kwabantwana kunye noluntu lwabo. Ikwafuna intsebenziswano eyomeleleyo yamazwe ngamazwe kunye nokuthanda kwezopolitiko ukuseka iithagethi zehlabathi ezinqwenelekayo kunye nezivumelwano, ezifanayo ngobunzima kwisivumelwano semozulu saseParis, ukumisa ilahleko yezityalo nezilwanyana kunye nokukhusela amalungelo kunye nokuphila kakuhle kwabantwana kwihlabathi jikelele.

Ngokuthatha inyathelo eliqinisekileyo lokulondoloza izinto eziphilayo ezahlukeneyo kunye nokubeka phambili amalungelo abantwana, singenza ihlabathi elizinzileyo nelinobulungisa ukwenzela izizukulwana ezizayo. Luxanduva lwethu sisonke ukuqinisekisa ukuba abantwana banethuba lokukhulela kwindawo ekhuselekileyo nekhula kakuhle, apho amalungelo abo ahlonitshwa kwaye akhuselwe.

isiphelo

Ilahleko yeentlobo ngeentlobo zezinto eziphilayo ayingombandela nje wokusingqongileyo; yi nempilo ethe cwaka oko kusongela impilo-ntle yoluntu. Kufuneka inyathelo elikhawulezileyo kuwo onke amanqanaba ukukhusela nokulondoloza izinto eziphilayo ezahlukeneyo ngenxa yesijikelezi-langa sethu nezizukulwana ezizayo.

Ujoliso lwehlabathi kufuneka lusekwe ukunqanda ilahleko eyothusayo yezidalwa, i-ecosystem, kunye neendawo zokuhlala. Izivumelwano ezikhoyo ngoku zezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo azikhange zisebenze, kwaye isivumelwano esitsha sobunzima obulinganayo kwisivumelwano semozulu saseParis siyafuneka ukulungisa le ngxaki ingxamisekileyo.

Njengoko silindele ezayo UN Ingxelo ngemeko yendalo, kucacile ukuba izinto ezenziwa ngabantu zibe nempembelelo embi kwindalo yethu. Ukungxamiseka kwenyathelo lezopolitiko akunakubaxwa. Ukulondoloza izinto eziphilayo ezahlukahlukeneyo akubalulekanga nje kuphela ekusindeni kwentaphane yezinto eziphilayo kodwa nasekuqinisekiseni ikamva elizinzileyo nelisempilweni loluntu.

Ukulwa nengxaki yezempilo ethe cwaka yokulahleka kwezinto ezahlukeneyo, abantu, amashishini kunye noorhulumente kufuneka badibane ukuze babeke phambili. ulondolozo lwendalo, ukukhusela indalo ebalulekileyo, kunye nokujongana nokutshintsha kwemozulu. Ngokwenjenjalo, sinokuyikhusela impilo-ntle yesijikelezi-langa sethu size sikhusele ikamva elingcono lomntu wonke.

FAQ

Yintoni ilahleko yeentlobo ngeentlobo zezinto eziphilayo?

Ilahleko yeentlobo-ntlobo zezityalo nezilwanyana eziphilayo ibhekiselele ekwehleni kweentlobo ngeentlobo kunye nobuninzi bezinto eziphilayo, iindawo zokuhlala, kunye nenkqubo yendalo. Ibangelwa zizenzo zabantu ezinjengokutshatyalaliswa kwendawo yokuhlala, ungcoliseko, nokutshintsha kwemozulu.

Kutheni i-biodiversity ibalulekile?

Iintlobo-ntlobo zezinto eziphilayo zibalulekile kwimveliso yokutya yehlabathi, amanzi acocekileyo, kunye nokuthathwa kwekhabhoni. Ixhasa iinkonzo ze-ikhosistim ezibaluleke kakhulu kwintlalontle yoluntu kunye nempilo yesijikelezi-langa.

Ngaba izivumelwano zangaphambili zezinto eziphilayo ziye zaphumelela?

Akunjalo, izivumelwano zangaphambili zezinto ezahlukahlukeneyo eziphilayo ziye zasilela ekuthinteleni ilahleko yezilwanyana neendawo zokuhlala. Ukungxamiseka kokukhusela izinto eziphilayo ezahlukeneyo kuyenyuka njengoko amazinga elahleko kulindeleke ukuba anyuke ngokukhawuleza.

Yintoni enokwenziwa ngabantu ukuze bakhusele iintlobo-ntlobo zezinto eziphilayo?

Abantu ngabanye banokucinezela oorhulumente babo ukuba baseke iithagethi ezinqwenelekayo zehlabathi zokukhusela iintlobo-ntlobo zezinto eziphilayo. Banokuxhasa izisombululo ezisekelwe kwindalo, ezifana nokukhuselwa kwehlathi kunye nokubuyiselwa komhlaba.

Ilahleko yeentlobo ngeentlobo zezinto eziphilayo iyichaphazela njani impilo yabantu?

Ilahleko yezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo inokukhokelela ekusasazweni kwezifo ezosulelayo kunye nelahleko yeenkonzo ezibalulekileyo ze-ikhosistim, ezifana nokubonelela ngamanzi ahlaziyekileyo kunye nolawulo lwemozulu, ezibalulekileyo kwimpilo yoluntu.

Ilahleko yeentlobo-ntlobo zezityalo nezilwanyana eziphilayo iwachaphazela njani amalungelo abantwana?

Ilahleko yezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo iwachaphazela ngokungafanelekanga amalungelo abantwana, ngakumbi abo bakwiindawo ezihlala abantu abasesichengeni. Ibeka emngciphekweni amalungelo abo kwindawo ekhuselekileyo nesempilweni, ukufikelela kumanzi acocekileyo nokutya, kunye nokukhuselwa kwizifo ezosulelayo.

Ngaba likho ithemba lokuhlangabezana nengxaki yezinto ezahlukahlukeneyo eziphilayo?

Ngelixa impendulo karhulumente ibibuthathaka, kukho amantlantsi ethemba. Iinkxalabo zenzululwazi ezihambelana nomdla weshishini kunye nokuqonda okukhulayo kwesidingo sokujongana nelahleko yezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo zinika izizathu zokuba nethemba.

Ithini ingxelo ezayo ye-UN malunga nemeko yendalo?

Ingxelo ezayo ye-UN kulindeleke ukuba ibonise impembelelo ephazamisayo yemisebenzi yabantu kwindalo yendalo, kubandakanywa nesantya esikhawulezayo sokulahleka kweentlobo. Iza kugxininisa imfuneko yentshukumo engxamisekileyo yezopolitiko.

Yintoni ukubaluleka koko kujoliswe kuko kwihlabathi jikelele ekukhuseleni iintlobo-ntlobo zezinto eziphilayo?

Iithagethi zehlabathi zibalulekile ekuqinisekiseni ulondolozo lweentlobo ezibalulekileyo zezityalo nezilwanyana eziphilayo. Babonelela ngesicwangciso-nkqubo sokulawula i-ikhosistim kunye nezilwanyana zasendle kunye nokunqanda ilahleko yeentlobo-ntlobo zezityalo nezilwanyana eziphilayo.

Umthombo amakhonkco

1 Comment

  • Ukuphonononga uYilo lweDolophu yeVancouver kunye no-Alexandra Steed
    1 konyaka impendulo

    […] I-Portrait to Landscape: IQhinga le-Landscape to Reframe Reframe Our Future ngumsebenzi owona mhlaba ugunyaziswe ngumzobi womhlaba owaziwayo. Kusicela umngeni ukuba siguqule ngokusisiseko ubudlelwane bethu nendalo, sibonise indlela ebanzi yokuphilisa umhlaba ngokujongana neempawu kunye noonobangela bokuwohloka kwendalo. […]

Shiya Comment

Idilesi yakho ye email aziyi kupapashwa.