Ukuqina kwe-Neurosus: Indlela iNdawo eyakhiweyo eyila ngayo impilo yengqondo, ukuguga kunye nokuqina
- UJackie De Burca
- Februwari 23, 2026
Ukuqina kwe-Neurosus: Indlela iNdawo eyakhiweyo eyila ngayo impilo yengqondo, ukuguga kunye nokuqina
Kuthekani ukuba "ukwaluphala okunempilo" akupheleli nje kwizakhi zofuzo, ukutya, okanye unyango - kodwa kukwaphathelele nezitalato ohamba kuzo, umoya owuphefumlayo, ingxolo olala kuyo, kunye nezakhiwo ochitha i-90% yobomi bakho ngaphakathi?
"Le ngxoxo yenza kubekho utshintsho olukhulu: ukusuka nokuzinza njengengxoxo yezinto eziphathekayo namandla, ukuze neurosustainability - uyilo iindawo ezikhusela ubuthongo, zinciphise uxinzelelo, zixhase intshukumo, kwaye zakha ukuqina kwengqondo ubomi bonke.” UJackie De Burca
Mamela ngezantsi okanye kwi-app yakho oyithandayo ye-podcast
Umkhosi: Mohamed Hesham Khalil – Umdali wethiyori ye-Neurosustainability, umyili wezakhiwo kunye nomphandi we-neuroscience, kunye nomviwa wePhD kwiYunivesithi yaseCambridge.
Undwendwe: UNjingalwazi uAgustín Ibáñez — UMlawuli weeNethiwekhi zoPhando lweHlabathi kwiGlobal Brain impilo IZiko (iKholeji yeTrinity Dublinkunye noMlawuli weSayensi weLatin America Impilo yeBongo iziko
Undwendwe: Burçin Ikiz — Ingcali ye-neuroscientist kunye nommeli wempilo yengqondo osebenza kwindawo apho kuvela khona imozulu, ubulungisa, kunye neziphumo zobuchopho
Impilo yengqondo ayisiyonto yobuqu kuphela. Inxulumene nokusingqongileyo. Kwaye iindawo esihlala kuzo, esihamba kuzo, nesisebenza kuzo zinokusakha ukuqina - okanye zisinciphise kancinci.
“Indawo eyakhiweyo… yindawo apho uninzi lwexesha sihlala khona, sihamba, sicinga kwaye siphumelela okanye sigula.” — UNjingalwazi u-Agustín Ibáñez
Kwinxalenye yesithathu yolu ngcelele luncinci malunga nozinzo lwengqondo, Umfundi wezifundo zaseCambridge, UMohamed Hesham Khalil uhlala phantsi noNjingalwazi uAgustín Ibáñez kunye noBurcin Ikiz ukuze badibanise amachaphaza phakathi kwemozulu, ukungalingani, kunye nezixeko uyilo, kunye nengqondo ekhulileyo.
Bavula i-exposome baze basondele kwi-exposome indawo eyakhelweyo njengoko singekho phakathi, sinokutshintsha ngokwenene.
“Ngamanye amaxesha izazinzulu sisebenzisa amagama angaqhelekanga kwizinto ezilula.” — UNjingalwazi u-Agustín Ibáñez
Yintoni i-exposome?

I-exposome yiseti epheleleyo yeempembelelo zokusingqongileyo (ezomzimba, ezentlalo, nezoqoqosho) ezibumba impilo yethu kunye nokuziphatha kwethu ngokuhamba kwexesha - kwaye kutheni le nto yakhiwe indawo lunxibelelwano olungekhoyo “oluphakathi” phakathi kwamandla ehlabathi (njengo imo iyatshintsha kunye nokungalingani) kunye neziphumo zobuchopho bomntu ngamnye (ezifana nokuqonda, umngcipheko we-dementia, kunye impilo Yengqondo).
“Ndisoloko ndibona ukuba indawo eyakhiweyo ngokwayo mhlawumbi ayinikwanga ngqalelo ifanayo… kuba… abantu bachitha malunga nama-90 ekhulwini exesha ngaphakathi.” UMohamed Hesham Khalil
Ingxoxo isuka kuluhlaza kunye nomoya ngco liseko ukuya kubunzima bokuhambahamba kwi imizi, umgangatho womoya wangaphakathi, ubushushu, ukuphazamiseka kokulala, kunye nesidingo esingxamisekileyo sokuyila ngokutsha indlela ezihlala ngayo izinto njenge-neurosustainability — ukuyila iindawo ezixhasa ukuqina kwengqondo, ukugcina ingqondo, kunye nokuqina ubomi bonke.
“Ukuba uphuma… nongcoliseko… ingxolo… kunye… nokukhanya… olo hlobo lokukhuthaza lunokuba yingozi kakhulu engqondweni.” Burcin Ikiz
Izinto ezibalulekileyo zokuThatha
1) I-exposome yindawo epheleleyo yobomi bakho
Hayi nje ukumoshwa komoya kunye nobushushu — kodwa kwakhona nemfundo, ukhuseleko, izindlu, kunye nokungalingani. Konke oku kudala impilo kunye nokuziphatha ngokuhamba kwexesha.
2) Indawo eyakhiweyo “yileya iphakathi” esinokuyila ngokutsha
Phakathi kwamandla amakhulu amakhulu (imozulu, ukungalingani) kunye neziphumo zomntu ngamnye (ukulala, ukuqonda), indawo eyakhiweyo yindawo ephakathi engakhathalelwanga - kunye nendawo yokwenyani yokungenelela.
“Indawo eyakhiweyo… inika… ithuba lokutshintsha iindawo zangaphakathi.” UNjingalwazi u-Agustín Ibáñez
3) Ubunzima besixeko bunokuqeqesha — okanye butsale — ingqondo
Ukuhambahamba okuntsonkothileyo kunokunyusa ukhuthazo lwengqondo, kodwa njengoko ukuqonda kuncipha, kunokuba ngumqobo. Umngeni: izixeko ezinobuhlobo nokwaluphala kunye nezobuhlobo nokuphazamiseka kwengqondo.
4) Indlu yemfazwe yokwenyani
Abantu bachitha ixesha elininzi bengaphakathi endlwini - kwaye bephucula umgangatho womoya, intuthuzelo, ukukhanya, nengxolo apho ubomi busenzeka khona ngokwenene inokuba yenye yezona ndlela zithe ngqo ezikhoyo.
5) I-equity ayisosixa-mali esongezelelweyo — yingongoma ephambili
Luhlaza indawo iyanceda ukuba icocekile, ikhuselekile, kwaye ifikeleleka lula. Kodwa ingxolo, ukukhanya, uxinzelelo lobushushu, kwaye ungcoliseko lunokuguqula "ukukhuthazwa" kube yingozi.
“Kubaluleke kakhulu ukuba sibonise wonke umntu ukuba luxanduva oluhlanganyelweyo… izazinzulu, abakhi bezakhiwo kunye nabenzi bomgaqo-nkqubo… akuloxanduva lodwa nje kuphela, kodwa inyathelo ngalinye libalulekile.” UMohamed Hesham Khalil
Uyilo olusebenzayo + imiqondiso yomgaqo-nkqubo ebonakala ngokucacileyo
Esi siqendu siveza iintshukumo "ezixhasa ubuchopho" kuzo zonke izikali - ukusuka kumakhaya ukuya kwizixeko:
1. Umoya ophilileyo wangaphakathi kunye intuthuzelo thermal, ngakumbi kubantu abadala
2. Ukunciphisa ingxolo kunye nokukhusela ubuthongo njengezinto ezingaxoxiswana ngazo
3. Iindawo ezisetyenziswa kunye kunye nezindlu ezihlala abantu bezizukulwana ezahlukeneyo ukunciphisa ukwahlukana
4. Ukukhangela indlela kunye nenkxaso yokukhangela enceda abantu bakhule kakuhle
5. Ukulungiswa kwesimo sezulu kunye nemigaqo-nkqubo yomoya ococekileyo ebekwe njengezicwangciso zempilo yobuchopho
“Sebenzisana noorhulumente basekuhlaleni… abacwangcisi besixeko… ukuphumeza… imithetho eza kucoca umoya… ukwenza iindawo eziluhlaza… zifikeleleke lula.” Burcin Ikiz
UNjingalwazi uAgustín Ibáñez
UNjingalwazi u-Agustín Ibáñez yinkokheli yehlabathi kwimpilo yengqondo, esebenza njengoMlawuli weeNethiwekhi zoPhando lweHlabathi kwi I-Global Brain Health Institute (iTrinity College eDublin) kunye noMlawuli weSayensi we IZiko lezeMpilo yoBuchongo laseLatin America (BrainLat, Universidad Adolfo Ibáñez).
Uphando lwakhe ludibanisa i-computational neuroscience, iiwotshi zokwaluphala, isayensi eveza izinto, impilo yomzimba wonke, kunye kukubhadla okungeyonyani ukuphucula ukuqonda impilo yengqondo kubantu abahlukeneyo.
umbhali iimpapasho ezingaphezu kwama-500 kunye nabamkeli beempapasho ezinkulu zamazwe ngamazwe izibonelelo (NIH, NIA, Wellcome Trust, Alzheimer's Association), ukhokela amaphulo amaziko amaninzi afana neReDLat kunye neCliCBrain, ekhuthaza iindlela ezilinganayo nezibanzi zempilo yengqondo kwihlabathi liphela.
UMohammed Hesham Khalil
Umdali wethiyori yozinzo lwe-Neurosustainability. umphandi wePhD kunye nomfundisi omenyiweyo kwiYunivesithi yaseCambridge, owayesakuba ngumfundi ophumelele kwiYunivesithi yaseHarvard, umphandi odibeneyo kwiYunivesithi yaseLondon (UCL), kunye nelungu leSigma XI, umbutho wehlabathi ohlonipha izazinzulu kunye nabantu abamenyiweyo kuphela. njineli.
Umsebenzi wakhe uphonononga ubudlelwane phakathi ukutyetyiswa kokusingqongileyo, i-neurogenesis, kunye nendawo eyakhiweyo, ngenjongo yokuphuhlisa isakhelo esisebenzayo sokuqina kwemithambo-luvo kwi Zakhiwo kunye noluntu lwasezidolophini.
Fumana ngakumbi malunga UMohamed H. Khalil apha.
Burçin Ikiz
UBurçin Ikiz yingcali ye-neuroscientist enamava angaphezu kwamashumi amabini eminyaka kuphando lwempilo yengqondo kwaye lilizwi eliphambili malunga nendlela imozulu kunye nokuvezwa kwendalo okuchaphazela ngayo ingqondo.
Ungumseki we Iqela Elisebenzayo le-Neuroclimate kunye nomlawuli we I-EcoNeuro.








