Ukuphilisa iPlanethi, Ukuziphilisa: Indlela yokuKhula emva kokuKhula kwiMpilo yoLuntu
- UJackie De Burca
- Matshi 25, 2025
Ukuphilisa iPlanethi, Ukuziphilisa: Indlela yokuKhula emva kokuKhula kwiMpilo yoLuntu
Iphepha elipapashwe kwiLancet ngoJanuwari 2025 elifakwe kwincwadana yeendaba ye-LinkedIn ngu Donna Okell uphefumlelwe olu phawu. Ikwandikhumbuze ngodliwano-ndlebe esilwenzileyo neendwendwe kule minyaka imbalwa idlulileyo ezigxile kwizihloko ezinxibelelene nesi sihloko sigqubayo. Ezinye zazo ndibhekisa kuzo.
Ingqokelela enomtsalane yeeNjingalwazi ezinxulunyaniswa namaziko anje ICREA, Barcelona, Spain, IZiko lokungalingani kwaMazwe ngaMazwe, kwiSikolo sezoQoqosho saseLondon kunye neNzululwazi yezoPolitiko, eLondon, e-UK, kunye nabanye babeka iingcinga zabo kunye neziphumo zabo Emva kokukhula: inzululwazi yentlalontle phakathi kwemida yeplanethi

They discuss how the escalating climate crisis poses profound challenges to human health, necessitating a reevaluation of our economic paradigms to ensure both environmental sustainability and public well-being. The concept of “post-growth” advocates for shifting away from the traditional emphasis on economic expansion, focusing instead on achieving societal well-being within the Earth’s ecological limits.
Le ndlela ifumana ukuxhamla phakathi kweengcali zempilo kunye nabaqulunqi bomgaqo-nkqubo abaqaphela ubume obudibeneyo bempilo yendalo kunye nempilo yabantu.
Ukuqonda emva kokuKhula kunye nokubaluleka kwayo kwiMpilo
Post-growth challenges the conventional belief that continuous economic growth is synonymous with societal progress. It emphasises ecological balance, equitable resource distribution, and prioritising health and well-being over financial metrics. In the context of public health, this perspective underscores a core truth: a healthy population depends on a healthy planet. Environmental degradation—driven by relentless economic pursuits—has direct and indirect adverse effects on human health.
Ukutshintsha kweMozulu: Ingozi yeMpilo eneenkalo ezininzi
The health implications of climate change are extensive and well documented.

Izehlo zobushushu obugqithisileyo: Ukunyuka kwamaqondo okushisa kwandisa ukuphindaphinda kunye nobunzima bamaqondo obushushu, okukhokelela kwizigulo ezinxulumene nobushushu kunye nokufa, ngakumbi phakathi kwabantu abadala kunye nabantu abaneemeko esele zikhona. (CDC)
Ukuwohloka koMgangatho woMoya: Imozulu efudumeleyo inyusa ungcoliseko lomoya, inyusa umgangatho we-ozone ekumgangatho ophantsi kunye ne-particle ebangela imiba yokuphefumla kunye ne-cardiovascular. (EPA)
Izifo eziBalwa yiVector: Ukutshintsha iipateni zemozulu kwandisa indawo yokuhlala yezifo ezithwala izifo ezifana neengcongconi kunye namakhalane, okonyusa ukwanda kwezifo ezifana nesifo seengcongconi kunye nesifo seLyme. (Wikipedia)
Water and Food Security: Droughts, floods, and extreme weather events disrupt water and food systems, fuelling malnutrition and disease outbreaks. (Iindaba ze-AP)
Imingeni yeMpilo yengqondo: Umothuko kunye nokungaqiniseki okuvela kwiintlekele ezinxulumene nemozulu kunegalelo ekukhuleni kwamazinga okuxhalaba, ukudakumba, kunye ne-PTSD. (Wikipedia)
Ngezantsi iNxalenye ye-4 yochungechunge kunye noNadina Galle, oyingcali eyaziwayo yehlabathi kwimithi kunye nendalo kwizixeko zethu. Uthotho lonke lunokufumaneka apha phantsi Nadina Galle.

“Indalo inefuthe elizolileyo nelibuyisela umva. Inokuphucula isimo sethu sengqondo, ukusebenza kwengqondo, kunye nentlalontle ngokubanzi-ayiyonto nje yokunethezeka; ibalulekile.”—UGqr Nadina Galle
Uyilo lwe-Biophilic kunye neNdalo: Amaqabane eNdalo kwiNguquko yeMpilo yokuKhula
Esinye sezixhobo ezinamandla kodwa ezingasetyenziswanga kwisicwangciso sezempilo emva kokukhula indalo ngokwayo. Biophilic design—incorporating natural elements into urban and built environments—has proven benefits for both physical and mental health, and plays a role in climate resilience.

Nederland, Amsterdam, 31-10-2020
-
Nadina Galle, PhD Ecological Engineer • Entrepreneur • TEDx & Keynote Speaker • #ForbesUnder30 • Enabling urban ecologists to apply today’s technology • #InternetofNature
-
IFOTO KUNYE NECOPYRIGHT ROGER CREMERS
Ukunciphisa Ubushushu beDolophu: Green infrastructure like tree canopies, green roofs, and parks help to mitigate urban heat island effects, reducing exposure to dangerous temperatures. Research from the ULondolozo lweNdalo supports this as a climate adaptation strategy.
Ukuphucula uMgangatho woMoya: Uhlaza luzihluza ngokwendalo izinto ezingcolisa umoya kunye namasuntswana amahle, nto leyo enceda ekucoceni umoya. I World Health Organization cites poor air quality as one of the top threats to public health—something green spaces directly address.
Ukuphucula Impilo Yengqondo: Ukufikelela kwindalo kudityaniswa noxinzelelo oluncitshisiweyo, amazinga asezantsi okudakumba kunye nokuxhalaba, kunye nokwanda kokusebenza kwengqondo. Uphononongo luka-2021 kwi Iingxelo zeSayensi ufumanise ukuba imizuzu eyi-120 nje ngeveki kwindawo yendalo iphucula kakhulu impilo-ntle (Iingxelo zeSayensi).
Ukomeleza iMpilo yoLuntu: Biophilic places foster social connection and encourage physical activity—key drivers of community resilience. They’re especially vital in low-income areas where access to health-promoting spaces is often limited.
Low-Carbon Design: Nature-based solutions often replace energy-intensive infrastructure. Izakhiwo eziluhlaza kwaye ucwangciso lwedolophu oluzinzileyo ukunciphisa izinto ezikhutshwayo ngeli lixa uphucula ukuphila.

Post-growth thinking doesn’t just allow space for nature—it makes it central. Instead of designing cities for cars and consumption, we begin designing them for health, equity, and ecological integration.
Xa kuziwa kuyilo kunye nendalo, olunye undwendwe olumangalisayo esasinalo kwi-podcast ye-Constructive Voices yayinguDkt. Julia Watson, uMbhali kunye noNjingalwazi waseHarvard.
“Siyalibala ukuba sifuna imithi kunye nezityalo ukuze siphefumle… Siyinxalenye yobu bomi bukrelekrele ngendlela emangalisayo. Kwaye ngamanye amaxesha, kwindalo, sifumana la maxesha adlamkileyo onxibelelwano - yiyo lo nto uyilo kufuneka luncede ekulukeni kwakhona." UGqr. UJulia Watson
Ngezantsi ungavula udliwano-ndlebe noGqr. Julia Watson
Abasebenzi bezempilo abaKhokela ikhwelo lotshintsho
Ukuqaphela iimpembelelo ezinzulu zokutshintsha kwemozulu kwimpilo, abaqeqeshi bezempilo baya bebiza utshintsho olungxamisekileyo lwenkqubo. E-UK, i Umanyano lwezeMpilo kuTshintsho lweMozulu (UKHACC) brings together major health institutions to push for climate action, framing it as a public health necessity. With over 650,000 healthcare professionals represented, the message is clear: mitigating climate change is health work.
Ukucingisisa kwakhona ngeNkqubo yezeMpilo yeMozulu kunye neMpilo
To meet the demands of a changing climate, health systems are integrating sustainability and resilience into their frameworks.
Iziseko zoncedo ezikwaziyo ukumelana neMozulu: Izibhedlele zilungiswa ngokutsha okanye zakhiwe ukuze zikwazi ukumelana nemozulu embi kunye nokuphazamiseka kwamandla. (Reuters)
Uhlaziyo lweKharityhulam: Medical schools are embedding climate and health education to prepare future clinicians. Dr. Renee Salas, a leading voice in climate-health education, has helped shape new models for integrating these topics in medical training. (Wikipedia)
Imisebenzi eZinzileyo: Izibhedlele kunye neekliniki zisebenzisa i-low-carbon practice-ukunciphisa ukusetyenziswa kwamandla, ukunciphisa ukukhutshwa, kunye nokukhuthaza iinkqubo zesetyhula kwinkunkuma kunye nokuthengwa. (EPA)
Ingcebiso yam elandelayo ngepodcast yile: UJane Findlay: Xa Sisonakalisa Indalo Siyonakalisa Impilo Yethu
“I think people are beginning to realize just how important our survival is and how dependent our survival is on nature. And anything we do to damage nature actually damages our own health.” Jane Findlay
I-paradigm emva kokukhula inikezela ngaphezu kokugxeka kwezoqoqosho zendabuko-inika indlela yokuphila kwiplanethi kunye nempilo yabantu. Ngokususa ukugxila kwi-GDP ukuya kwintlalontle yokwenyani, uluntu lunokwakha iinkqubo apho indalo, abantu, kunye nezizukulwana ezizayo zonke zikhula.

Indalo ayiyonto yobumnandi kule nxaki-isisiseko. Izixeko zeBiophilic, iinkqubo zokhathalelo lwempilo eluhlaza, kunye nokufikelela ngokulinganayo kwindalo zonke ziyinxalenye yesiseko sezempilo esitsha esizinzileyo nesinobulungisa. Iingcali zempilo zinendima ebalulekileyo ekukhuthazeni lo mbono-kungekhona nje ukunyanga iimpawu zeplanethi egulayo, kodwa ukuncedisa ukuphilisa oonobangela bayo.









