Ukuzinza Kwezinzwa: Indlela Indawo Eyakhiwe Eyakha Ngayo Impilo Yobuchopho, Ukuguga Nokuqina
- UJackie De Burca
- February 23, 2026
Ukuzinza Kwezinzwa: Indlela Indawo Eyakhiwe Eyakha Ngayo Impilo Yobuchopho, Ukuguga Nokuqina
Kuthiwani uma "ukuguga okunempilo" kungeyona nje indaba yezakhi zofuzo, ukudla, noma ukunakekelwa kwempilo - kodwa futhi kumayelana nemigwaqo ohamba kuyo, umoya owuphefumulayo, umsindo olala kuwo, kanye nezakhiwo ochitha u-90% wempilo yakho ngaphakathi?
“This conversation makes the case for a shift: from sustainability as a materials-and-energy conversation, to neurosustainability — designing environments that protect sleep, reduce stress load, support movement, and build cognitive resilience across the lifespan.” Jackie De Burca
Lalela ngezansi noma kuhlelo lwakho lokusebenza lwe-podcast oluthandayo
Hamba: Mohamed Hesham Khalil – Umdali wethiyori yokuqina kwemizwa, umdwebi wezakhiwo kanye nomcwaningi wezifo zengqondo, kanye nomfundi we-PhD eNyuvesi yaseCambridge.
Isivakashi: UProfesa Agustín Ibáñez — Director of Global Research Networks at the Global Brain Health Institute (Trinity College Dublin) and Scientific Director of the Latin American Brain Health Institute
Isivakashi: I-Burçin Ikiz — Isazi sezinzwa kanye nommeli wezempilo yobuchopho osebenza ekuxhumaneni kwesimo sezulu, ukulingana, kanye nemiphumela yobuchopho
Impilo yobuchopho ayiyona nje into yomuntu siqu. Imayelana nemvelo. Futhi izindawo esihlala kuzo, esithuthela kuzo, nesisebenza kuzo zingakha ukuqina - noma zinciphise buthule.
“Indawo eyakhiwe… yindawo lapho isikhathi esiningi sihlala khona, sithutha, sicabanga futhi sichuma khona noma sigula.” — UProfesa Agustín Ibáñez
Engxenyeni yesithathu yalolu chungechunge oluncane mayelana nokuqina kwezinzwa, Umfundi wezifundo zaseCambridge, UMohamed Hesham Khalil uhlala phansi noSolwazi u-Agustín Ibáñez noBurcin Ikiz ukuze baxhumanise amachashazi phakathi kwesimo sezulu, ukungalingani, kanye nezindawo zasemadolobheni design, kanye nobuchopho obugugayo.
Bavula i-exposome bese besondela ku- imvelo eyakhiwe njengoba ungqimba oluphakathi olungekho singashintsha ngempela.
“Ososayensi ngezinye izikhathi sisebenzisa amagama angajwayelekile ezintweni ezilula.” — UProfesa Agustín Ibáñez
Iyini i-exposome?

The exposome is the full set of environmental influences (physical, social, and economic) that shape our health and behaviour over time — and why the built environment is the missing “mesoscale” link between global forces (like climate change and inequality) and individual brain outcomes (like cognition, dementia risk, and mental health).
"Ngihlala ngibona ukuthi indawo eyakhiwe ngokwayo mhlawumbe ayizange inakwe ngendlela efanayo... ngoba... abantu bachitha cishe amaphesenti angama-90 esikhathi ngaphakathi." UMohamed Hesham Khalil
The discussion moves from greenness and air pollution to navigation complexity in cities, indoor air quality, heat, sleep disruption, and the urgent need to reframe sustainability as neurosustainability — designing spaces that support brain plasticity, cognitive reserve, and resilience across the lifespan.
“Uma uphuma… nokungcola… umsindo… nokukhanya… lolo hlobo lokukhuthaza lungaba lubi kakhulu ebuchosheni.” Burcin Ikiz
Okubalulekile Okuthathayo
1) I-exposome yindawo ephelele yokuphila kwakho
Not just air pollution and heat — but also education, safety, housing, and inequality. All of it shapes health and behaviour over time.
2) Indawo eyakhiwe “ingqimba ephakathi” esingayiklama kabusha
Phakathi kwamandla amakhulu amakhulu (isimo sezulu, ukungalingani) kanye nemiphumela yomuntu ngamunye (ukulala, ukuqonda), indawo eyakhiwe iyindawo ephakathi nendawo enganakwa - kanye nendawo engokoqobo yokungenelela.
“Indawo eyakhiwe… inikeza… ithuba lokushintsha indawo yangaphakathi.” UProfesa Agustín Ibáñez
3) Ubunzima bedolobha bungaqeqesha — noma bucindezele — ubuchopho
Ukuhamba okuyinkimbinkimbi kungathuthukisa ukukhuthazwa kwengqondo, kodwa njengoba ukuqonda kuncipha, kungaba yisithiyo. Inselele: amadolobha anobungani nokuguga kanye nalawo anobungani nokukhubazeka kwengqondo.
4) Indlu iyindawo yempi yangempela
People spend most of their time indoors — and improving air quality, comfort, light, and noise where life actually happens can be one of the most direct interventions available.
5) I-Equity akuyona into eyengeziwe - yisihloko esikhulu
Green space helps if it’s clean, safe, and accessible. But noise, light, heat stress, and pollution can turn “stimulation” into harm.
“Kubaluleke kakhulu ukuthi sibonise wonke umuntu ukuthi kuwumthwalo wemfanelo ohlanganyelwe… ososayensi, abaklami bezakhiwo kanye nabenzi benqubomgomo… akusiwona umthwalo wemfanelo kuphela, kodwa empeleni isinyathelo ngasinye sibalulekile.” UMohamed Hesham Khalil
Idizayini esebenzayo + izimpawu zenqubomgomo ezibonakala ngokucacile
This episode surfaces “brain-supportive” moves across scales — from homes to cities:
1. Healthier indoor air and thermal comfort, especially for older adults
2. Ukunciphisa umsindo kanye nokuvikela ubuthongo njengezinto ezingaxoxiswana ngazo
3. Izindawo ezihlanganyelwe kanye nezindlu zezizukulwane ezahlukene ukuze kuncishiswe ukuhlukaniswa
4. Ukuthola indlela kanye nokusekelwa kokuzulazula okusiza abantu ukuba bakhule kahle
5. Climate adaptation and clean air policies framed as brain health strategies
“Sebenzisana nohulumeni basekhaya… abahleli bedolobha… ukusebenzisa… imithethonqubo ezohlanza umoya… ukuletha izindawo eziluhlaza… kufinyeleleke kalula.” Burcin Ikiz
UProfesa Agustín Ibáñez
USolwazi Agustín Ibáñez ungumholi womhlaba wonke kwezempilo yobuchopho, osebenza njengoMqondisi we-Global Research Networks e- I-Global Brain Health Institute (iTrinity College Dublin) kanye noMqondisi Wezesayensi we- Isikhungo Sezempilo Yobuchopho saseLatin America (BrainLat, Universidad Adolfo Ibáñez).
His research bridges computational neuroscience, aging clocks, exposome science, whole-body health, and artificial intelligence to advance understanding of brain health across diverse populations.
Author of over 500 publications and recipient of major international grants (NIH, NIA, Wellcome Trust, Alzheimer’s Association), he leads multicentre initiatives such as ReDLat and CliCBrain, promoting equitable, transdisciplinary approaches to precision brain health worldwide.
UMohammed Hesham Khalil
Umdali wethiyori yokuqina kwemizwa. umcwaningi we-PhD kanye nomfundisi oyisimenywa eNyuvesi yaseCambridge, owayengumfundi ophothule eHarvard University, umcwaningi ohlanganyelwe e-University College London (UCL), kanye nelungu le-Sigma XI, inhlangano yokuhlonipha ososayensi kanye nabantu abamenyiwe kuphela emhlabeni jikelele. onjiniyela.
Umsebenzi wakhe uhlola ubudlelwano phakathi kokucebisa imvelo, i-neurogeneis, kanye nendawo eyakhiwe, ngenhloso yokuthuthukisa uhlaka olusebenzayo lokusimama kwemizwa ekwakhiweni kwezakhiwo kanye nokuma kwedolobha.
Zitholele kabanzi mayelana UMohamed H. Khalil lapha.
I-Burçin Ikiz
UBurçin Ikiz ungusosayensi wezinzwa onolwazi olungaphezu kweminyaka engamashumi amabili ocwaningweni lwezempilo yobuchopho kanye nezwi elihamba phambili endleleni ukuchayeka kwesimo sezulu kanye nemvelo okuthinta ngayo ubuchopho.
Ungumsunguli weqembu Iqembu Lokusebenza Le-Neuroclimate nomqondisi we I-EcoNeuro.








