I-Biodiversity yaseNew Zealand: Izilwanyana kunye neZityalo zeZilwanyana kunye nento ephantsi koMngcipheko
Nyu Zilend Uqhayisa ngokumangalisayo eziphilayo, kunye nobutyebi beentlobo ezahlukeneyo iintlobo zemveli kwaye unique zendalo. Noko ke, ukugcinwa koku kuxabisekileyo ilifa lemveli isesichengeni. Imisebenzi yabantu, njenge ukuzingela, ukutshatyalaliswa kwendawo yokuhlala, kunye nokuveliswa kwezilwanyana ezihlaselayo, kuye kwaba nemiphumo eyingozi kwizityalo nakwizilwanyana zalapho, kwanokulungelelana zendalo. Ilahleko ye eziphilayo, kubandakanya izityalo nezilwanyana ezisengozini, ibalaselisa imfuneko engxamisekileyo nokugcinwa imizamo kunye ulawulo lwezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo.
Ukuthatha okuQatha:
- New Zealand biodiversity usengozini ngenxa yezinto ezenziwa ngabantu kunye neentlobo zezityalo ezihlaselayo
- Ugcino iinzame zibalulekile ekugcineni iintlobo zemveli kwaye zendalo
- Izityalo nezilwanyana ezisengozini zifuna ingqalelo kunye nokhuseleko olukhawulezileyo
- Iindawo ezithandwa kakhulu yiBiodiversity eNew Zealand babambe ixabiso elibalulekileyo lendalo
- eyiyo ulondolozo lwezilwanyana zasendle kwaye ulawulo lwezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo zibalulekile kwixesha elide nokuzinza yelifa lendalo laseNew Zealand
Impembelelo yeZilwanyana zaManye amazwe kwiZilwanyana zeNdalo yaseNew Zealand
Ukuqaliswa iintlobo zamanye amazwe ahlaselayo uye waba nentlungu engathethekiyo mpe mbelelo on New Zealand biodiversity. Ukufika kwabantu baseYurophu ngenkulungwane ye-19, beza neentlobo zezilwanyana ezanyisayo ezingaqhelekanga ezingama-34, eziquka iipossum ezinomsila, imivundla, iikati, iibhokhwe, ii<em>stoat, ii<em>ferrets neentlobo ngeentlobo zeentaka. Ezi ntlobo zihlaselayo, zidityaniswe ne ukuzingela kwaye ukutshatyalaliswa kwendawo yokuhlala, kukhokelele kwi ukuphela of iintlobo zeentaka zemveli, izilwanyana, intlanzi, izilwanyana ezingenamqolo kunye nezityalo. Namhlanje, iintlobo zamanye amazwe ahlaselayo zihlale zisisoyikiso esibalulekileyo kumthonyama eziphilayo waseNew Zealand.
Ubungakanani bokuphela
Uhlaselo lweentlobo zezityalo zasemzini lubangele ukuphela kwabaninzi iintlobo zemveli eNew Zealand. Iintlobo zeentaka zomthonyama zichaphazeleka ngokukodwa, ngokulahleka kweentlobo ezizodwa ezifana ne-huia (Heteralocha acutirostris), i-owl ehlekayo (Sceloglaux albifacies), kunye nezagwityi zaseNew Zealand (Coturnix novaezelandiae). Oku kutshabalala kuphazamisa ibhalansi ecekethekileyo ye zendalo kwaye zineziphumo ezide kwizityalo nezilwanyana zaseNew Zealand.
Ukutshatyalaliswa kwendawo yokuhlala
Iintlobo zamanye amazwe ezihlaselayo negalelo ngokuthe ngqo kwi ukutshatyalaliswa kwendawo yokuhlala eNew Zealand. Ngokomzekelo, i-brushtail possum yase-Australia (i-Trichosurus vulpecula) ibe nempembelelo enzulu kumthonyama. amahlathi. Ezi possum zitya izixa ezikhulu zezityalo, zihlutha imithi amagqabi abo kwaye isoyikisa ukusinda iintlobo zeentaka zemveli ezithembele kule mithi kwiindawo zokuzalela kunye nemithombo yokutya.
Ukuzingela kunye nokuPhathwa
Hunting kunye nokuhlaselwa zizilwanyana ezihlaselayo kwenza mandundu ngakumbi ukuhla kwiintlobo zeentaka zemveli eNew Zealand. Abaxhasi ezifana ne stoats ( Mustela erminea ) kunye ne ferrets ( Mustela furo ) zitya amaqanda entaka, amantshontsho, kunye neentaka ezindala, ezikhokelela ekunciphiseni impumelelo yokuzala kunye nabemi. ukuhla. Olu xinzelelo lokuhlasela ludityaniswe nokutshatyalaliswa kwendawo yokuhlala luye lwatyhalela encamini iintlobo ezininzi zeentaka zemveli ukuphela.
Umngcipheko wokuSebenza kwe-Ecosystem
Ubukho bezityalo zamanye amazwe ezihlaselayo kuphazamisa ukusebenza kwenkqubo yendalo yaseNew Zealand. Umthonyama Izityalo nezilwanyana ziye zavela ngemvisiswano, ngohlobo ngalunye oludlala indima ethile kuyo ukujikeleza ngezondlo, ukusasazwa kwembewu, nokusasazwa kwembewu. Ukungeniswa kweentlobo zezilwanyana ezihlaselayo kuyawuphazamisa olu lungelelwaniso lucekethekileyo, lukhokelela ekutshintshweni i-ikhosistim iinkqubo kunye nokunciphisa ukomelela ngokuchasene nokuphazamiseka okungakumbi.
Iinzame zokunciphisa iMpembelelo
INew Zealand iyayiqonda imfuneko engxamisekileyo yokujongana nefuthe lezityalo zamanye amazwe ezihlaselayo kwizinto ezahlukahlukeneyo. ISebe le Ugcino (DOC) ikhokela iinzame zokususa nokulawula izilwanyana ezihlaselayo ngeenkqubo ezichongiweyo zolondolozo kunye namanyathelo okuphelisa izinambuzane. Ezi nzame zijolise ekubuyiseleni umthonyama zokuhlala, zikhusele izilwanyana ezisesichengeni, zize zilondoloze iintlobo-ntlobo zezinto eziphilayo zaseNew Zealand.
“Impembelelo yezityalo zamanye amazwe ezihlaselayo kwizinto eziphilayo zaseNew Zealand ayinakujongelwa phantsi. Kubalulekile ukuba siqhubeke nokujongana nesi soyikiso sisebenzisa amaqhinga olondolozo olusebenzayo kunye nolawulo olusebenzayo ukukhusela iintlobo zendalo yethu kunye nokubuyisela indalo. impilo kwi-ecosystem yethu.” – UGqr. Sarah Smith, iBiologist yoLondolozo
Izitshabalalisi zeZilwanyana kunye neMpembelelo yazo kwiZilwanyana zeNdalo yaseNew Zealand
ENew Zealand, ubukho be izinambuzane zezilwanyana kuyingozi enkulu kwizinto eziphilayo ezityebileyo zeli lizwe. Izitshabalalisi ezahlukahlukeneyo, kuquka ii<em>possum, iimpuku, iikati ezifuywayo, nee<em>stoats, zineziphumo ezibi intaka zemveli, ekhokelela kwi ukuhla zezinye iintlobo, ezifana nezirhubuluzi kunye nezilwanyana ezingenamqolo. Ezi zinambuzane zikhuphisana neentaka zomthonyama ngokutya nendawo yokuhlala, zixhakamfula amaqanda azo, amantshontsho, kwaneentaka ezindala.
Ngaphaya koko, izitshabalalisi ezinkulu ezifana neebhokhwe namaxhama zibangela umonakalo omkhulu kumahlathi endalo. Ngokutya izityalo, imithi, kunye nezithole, zithintela ukuhlaziywa kwakhona uhlaza lwendalo, inqanda ukukhula kwehlathi. Oku kuphazamiseka kwenkqubo yendalo yamahlathi kuneziphumo ezifikelela kude kuzo zonke iintlobo zezinto eziphilayo kwiindawo ezichaphazelekayo.
Ukhula lukwadlala indima ebalulekileyo ekusongeleni iintlobo-ntlobo zezinto eziphilayo zaseNew Zealand. Ezi ndidi zezityalo ezihlaselayo zinokutshintsha okanye zitshabalalise zokuhlala, ukunciphisa ukufumaneka kokutya kunye nokuphembelela ukuziphatha kwezilwanyana zomthonyama nezaziswayo. Ngenxa yoko, ibhalansi ye-ecosystems iphazamisekile, ekhokelela ekubunjweni kwe i-ecosystem elungisiweyo ezingafanelekanga kakhulu kwiintlobo zendalo.

Ukubonisa ifuthe le izinambuzane zezilwanyana malunga neentlobo ngeentlobo zezinto eziphilayo zaseNew Zealand, makhe sijonge ngakumbi eminye imizekelo ephambili:
| Isitshabalalisi sezilwanyana | Impembelelo kwiintlobo-ntlobo zezinto eziphilayo |
|---|---|
| Iipossums | Khuphisana neentaka zemveli ngokutya nendawo yokuhlala. Zizinge amaqanda, amancinci, kunye neentaka ezindala. |
| Iigundane | Beka emngciphekweni ukuphila kweentlobo zeentaka zemveli ngokuzingela amaqanda neentaka ezincinci. |
| Iikati zeFeral | Yenza isoyikiso kubantu beentaka zomthonyama njengezakhono izilwanyana. |
| Izitotshi | Ixhoba kwiintlobo zeentaka zemveli, igalelo ekunciphiseni kwazo. |
| Iibhokhwe kunye nexhama | Umonakalo omkhulu kumahlathi endalo ngokutya izityalo, imithi nezithole. |
| Ukhula | Guqula okanye utshabalalise zokuhlala, ukunciphisa ukufumaneka kokutya kunye nokuphembelela ukuziphatha kwezilwanyana. |
Impembelelo yezi izinambuzane zezilwanyana kunye nokhula lukhokelele kuhlengahlengiso lwenkqubo yendalo kulo lonke elaseNew Zealand. Ezi i-ecosystem elungisiweyo azifanelekanga kangako kwiintlobo zezityalo zendalo, okukhokelela ekwehleni kweentlobo ngeentlobo zezinto eziphilayo kunye nelahleko yentsebenziswano engundoqo ye-ikholoji.
“Ubukho bezilwanyana ezitshabalalisayo nezityalo ezihlaselayo buyingozi enkulu kwizinto eziphilayo zaseNew Zealand. Kufuneka kuthatyathwe amanyathelo angxamisekileyo ukuze kuthintelwe ezi zinambuzane zitshabalalisayo nokukhusela izilwanyana zalapho.”
Kwenziwa iinzame zokulawula nokulawula izilwanyana ezitshabalalisayo nokhula, ngenjongo yokubuyisela nokulondoloza izinto eziphilayo ezixabisekileyo zaseNew Zealand. Ngezicwangciso ezijoliswe kuzo zolondolozo, ukubuyiselwa kwendawo yokuhlala amaphulo, kunye ne ukuqaliswa kumanyathelo okulawula izinambuzane, kuyenzeka ukunciphisa impembelelo engalunganga yezilwanyana zezilwanyana kunye nokudala okulungileyo ngakumbi indawo ukuze iintlobo zomthonyama zichume.
Impembelelo yoLuntu kwi-Biodiversity yaseNew Zealand
Izinto ezenziwa ngabantu zibe nempembelelo enkulu kwizinto eziphilayo zaseNew Zealand. Iziphumo ze ukuchithwa kwamahlathi, ukuhanjiswa kwemigxobhozo, ukutshatyalaliswa kwendawo yokuhlala, ngco liseko, yaye imo iyatshintsha ibe yingozi kwindalo eyahlukeneyo kunye neentlobo zendalo ezifumaneka kweli lizwe.
Ukutshatyalaliswa kwamahlathi kubangele ukulahleka kwezityalo zendalo, okukhokelela ekubeni Ukufuduswa kunye nokulahleka kwendawo yokuhlala kwiintlobo ezininzi. Ukukhupha amanzi kwimigxobhozo iye yawenza mandundu ngakumbi lo mba, ngokutshatyalaliswa kwezi ndawo zokuhlala zibalulekileyo okunefuthe kwizityalo nezilwanyana ezohlukeneyo ezixhaswa yimigxobhozo yokuphilisana kwezidalwa.
Ngco liseko, ingakumbi aphuma emanzini nakwimimandla yasezidolophini, ibe nemiphumo eyingozi kwimijelo yamanzi yaseNew Zealand. Ukuhla komgangatho wamanzi kumachibi kunye nemilambo kuye kwaba nempembelelo ebalulekileyo kwiintlobo zasemanzini kunye nempilo yonke yezi zinto eziphilayo.
Ukwandiswa kweendawo zokuhlaliswa kwabantu kunye nophuhliso olwandisiweyo nako kube negalelo ekuncitshisweni komhlaba osebenza ngeendlela ezahlukeneyo okhoyo wezityalo nezilwanyana ezohlukeneyo, ukunciphisa iindawo zokuhlala ezifumanekayo zezityalo zendalo. Olu ngenelelo kwimimandla yendalo lwenza mandundu ngakumbi ilahleko yezinto ezahlukahlukeneyo eziphilayo eNew Zealand.
Ukongeza, izinto ezinjengomonakalo wesithuthi, imo iyatshintsha, kunye nokususwa kwamanzi okunkcenkceshela nako kuye kwadlala indima ekuthotyweni kweentlobo ngeentlobo zezinto eziphilayo. Umonakalo wesithuthi uphazamisa inkqubo yendalo yendalo kwaye unokuchaphazela kakubi izityalo nezilwanyana. Imo iyatshintsha ibeka emngciphekweni ulungelelwaniso oluthambileyo lwenkqubo yendalo, oko kuchaphazela ukuphila kweentlobo zendalo. Ukususwa kwamanzi okunkcenkceshela kubangela ingozi imixokomelwano yasemanzini acocekileyo, ezichaphazela iindawo zokuhlala kunye impilo zezinto eziphila emanzini.
Ukujongana nezi mpembelelo zoluntu kubalulekile ekukhuseleni uhlobo olulodwa lwaseNew Zealand kunye nenkqubo yendalo. Imizamo yolondolozo kufuneka igxile ekunciphiseni ukuchithwa kwamahlathi, ukulawula ukuhanjiswa kwemigxobhozo, ukugcina iindawo zokuhlala, ukunciphisa ngco liseko, kunye nokujongana nemiphumo yokutshintsha kwemozulu. Ngokulawula kunye nokunciphisa ezi mpembelelo, sinokuqinisekisa ukugcinwa kunye nokuzinza kwexesha elide kwezinto eziphilayo ezixabisekileyo zaseNew Zealand.

| Impembelelo yoLuntu | Iziphumo kwiintlobo ngeentlobo zezinto eziphilayo |
|---|---|
| Ukutshatyalaliswa kwamahlathi | Ilahleko yohlaza lwendalo kunye nokufuduswa kwendawo yokuhlala |
| Ukukhupha amanzi kwimigxobhozo | Ukutshatyalaliswa kwemixokomelwano yendalo emanzi kunye nokulahleka kwendawo yokuhlala |
| Ngco liseko | Ukuwohloka komgangatho wamanzi, okuchaphazela kakubi iintlobo zasemanzini |
| Uphuhliso lwedolophu | Ukuncitshiswa komhlaba oguquguqukayo kunye nokungenelwa kuwo Iindawo zokuhlala zendalo |
| Ukonakala kwemoto | Ukuphazamiseka kwemixokomelwano yendalo kunye nefuthe elibi kwiintlobo zezityalo nezilwanyana |
| Imo iyatshintsha | Umngcipheko wolungelelwaniso oluthambileyo lwenkqubo yendalo kunye nokuphila kweentlobo zendalo |
| Ukutsalwa kwamanzi okunkcenkceshela | Umngcipheko woku imixokomelwano yasemanzini acocekileyo kwaye i impilo zezinto eziphila emanzini |
Ukubaluleka kweBiodiversity yaseNew Zealand
New Zealand biodiversity ayixabisekanga ngokwalo kuphela kodwa ikwadlala indima ebalulekileyo Nkcubeko, yesazisi, yaye impilo yelizwe. Uluhlu olwahlukeneyo lwezityalo, izilwanyana, iintsholongwane, kunye ne-ecosystems zahlukile eNew Zealand kwaye azinakwenziwa kwenye indawo. Nangona kunjalo, ezi zityalo zendalo kunye ne-ecosystems zisengozini kakhulu kwiintlobo ezifakiweyo, izifo, izinto ezenziwa ngabantu, kunye nokutshintsha kwendawo yokuhlala ngenxa yokutshintsha kwemozulu kunye nomhlaba, kunye nongcoliseko. Ukugcina izinto eziphilayo ezahlukeneyo kubalulekile ukugcina inkcubeko kunye imfezeko yendalo yaseNew Zealand kunye nokuqinisekisa intlalo-ntle yabantu bayo.

ENew Zealand, iintlobo-ntlobo zezityalo nezilwanyana eziphilayo zinxibelelene ngokunzulu nezo zelizwe Nkcubeko kwaye yesazisi. I-tapestry ecebileyo yeentlobo zendalo kunye imixokomelwano yendalo eyodwa igalelo kuluvo lokuzingca ngobuzwe kwaye ichaze undoqo wentsingiselo yokuba ngummi waseNew Zealand. Ukususela kwintaka ye-kiwi ephawulekayo ukuya kumthi ophakamileyo we-kauri, ezi ntlobo zendalo ziyimpawu zelifa lesizwe kwaye zihlala zibhiyozelwa kubugcisa, uncwadi kunye nezithethe.
Ngaphaya koko, izinto eziphilayo zaseNew Zealand azinankcubeko kuphela ukubaluleka kodwa ikwadlala indima ebalulekileyo kwintlalo-ntle yabantu bayo. Iindawo ezimangalisayo zelizwe, ezinyakazela zizityalo nezilwanyana ezahlukahlukeneyo, zibonelela ngamathuba okuzonwabisa kunye noqhagamshelwano indalo okukhuthaza impilo-ntle yomzimba nengqondo. Izifundo zibonise ukuba ukuchitha ixesha kwindalo kunokunciphisa uxinzelelo, kuphucule imeko-bume kunye ukuqonda, kwaye kuphuculwe umgangatho wobomi ngokubanzi.
Ilahleko yeentlobo ngeentlobo zezinto eziphilayo kunokuba neziphumo ezifikelela kude ngaphaya kweempembelelo zendalo. Xa izityalo nezilwanyana zomthonyama ziwohloka okanye ziphela, oko kuphazamisa ulungelelwano oluethe-ethe lwenkqubo yezinto eziphilayo neendawo eziphila kuzo iinkqubo zendalo njengokusasazwa kwembewu, ukusasazwa kwembewu, kunye nokujikeleza kwezondlo. Oku kunokuba neziphumo eziphazamisayo kuyo yonke i-ikhosistim, ekhokelela ekwehleni ngakumbi kwizinto ezahlukeneyo eziphilayo kunye nokubeka esichengeni ukomelela kunye nempilo yeNew Zealand. imixokomelwano yendalo eyodwa.
Ukwengeza, ukugcinwa kwezinto eziphilayo ezahlukeneyo kubalulekile ukugcina Iinkonzo zendalo eziluncedo ngokuthe ngqo kwibutho labantu. Ezi nkonzo ziquka ubonelelo lomoya namanzi acocekileyo, imihlaba echumileyo yezolimo, ulawulo lwemozulu kunye ntlekele zemvelo, kunye nokubakho kwezinto ezintsha ezifunyaniswe kumayeza nakubugcisa. Ukulondoloza izinto eziphilayo ezahlukahlukeneyo zaseNew Zealand asingombandela nje wokunceda abanye; lutyalo-mali kuzinzo kunye nentlalo-ntle yexesha elizayo yelizwe.
Ukuqonda i ukubaluleka yeentlobo ngeentlobo zezinto eziphilayo, iNew Zealand yenze iinzame ezinkulu zokulondoloza nokukhusela izityalo nezilwanyana ezikhethekileyo. ISebe loLondolozo (i-DOC) kunye namabhunga ommandla awohlukeneyo asebenza kunye ukulawula iindawo ezikhuselweyo, ukuphumeza iinkqubo zokulawula izinambuzane ezitshabalalisayo, nokubuyisela iindawo zokuhlala ezonakeleyo. Kukwakho intaphane yamanyathelo akhokelwa luluntu kunye nemibutho ezinikele ekugcineni iintlobo zendalo kunye nenkqubo yendalo.
Nangona kunjalo, imiceli mngeni mikhulu, kwaye kusekuninzi ekufuneka kwenziwe ukulungisa ezoyikiso eziqhubekayo kwindalo ephilayo yaseNew Zealand. Ukwaziswa okuqhubekayo kweentlobo ezihlaselayo, ilahleko yendawo yokuhlala kunye nokuqhekeka, ungcoliseko, kunye nokutshintsha kwemozulu kubangela imingcipheko ebalulekileyo kwiintlobo zendalo kunye nenkqubo yendalo. Ukukhusela i-biodiversity yaseNew Zealand ukwenzela izizukulwana ezizayo, kubalulekile ukubeka phambili iinzame zolondolozo, ukuxhasa uphando kunye nokubeka iliso, ukukhuthaza. ezizinzileyo iindlela zolawulo lomhlaba nobutyebi, nokwazisa ngokubaluleka Ulondolozo lwendalo.
Imeko yangoku yeNew Zealand Biodiversity
Imeko ekhoyo ngoku yezityalo nezilwanyana zaseNew Zealand ngunobangela wokukhathazeka. Eli lizwe sele libonile ukuphela kweentlobo ngeentlobo zezilwanyana zalapha, eziquka iindidi zeentaka ezingama-59, amasele ama-3, izirhubuluzi ezi-2, izinambuzane ezi-4 nezityalo ezisi-7. INew Zealand Threat Classification System ibonisa ukuba phantse ama-4,000 XNUMX ezilwanyana zalapha zisengozini okanye zisengozini. umngcipheko wokuphela.
Oku kuquka iintlobo zeempawu ezifana ne-kākāpō, i-lancewood, i-wētā enkulu, kunye nehlengesi le-Māui. Iintlobo-ntlobo zezityalo nezilwanyana kuwo wonke umhlaba, amanzi acocekileyo, kunye nemekobume yaselwandle yehle kakhulu ukusukela ekufikeni kwabantu, kunye notshintsho ekubunjweni kweentlobo zezilwanyana, ukwanda komngcipheko wokutshabalala, kunye nokunciphisa uluhlu lwe-ecosystem. Iinzame zokubeka iliso kunye nokunciphisa oku kuncipha zibalulekile.

| Iintlobo Zendalo | ukuphela | Umngcipheko Wokuphela | Yehla | Zendalo |
|---|---|---|---|---|
| Iintlobo zeentaka ezingama-59 | 3 amasele | 2 izirhubuluzi | 4 izinambuzane | 7 izityalo |
Itheyibhile engentla igxininisa iintlobo zendalo eziye zatshabalala kwaye zikhoyo umngcipheko wokuphela eNew Zealand. Ezi lahleko zibe nefuthe elibi kwi-ikhosistim yelizwe. Kubalulekile ukujongana nemiba enegalelo koku kwehla nokuphumeza amacebo olondolozo olusebenzayo ukukhusela nokubuyisela indalo eyahlukileyo yendalo yaseNew Zealand.
Ukulinganisa iMpilo ye-Ecosystem eNew Zealand
Ukuvavanya impilo ye-ikhosistim ibalulekile ekuqondeni ifuthe lotshintsho kwizinto eziphilayo zaseNew Zealand. Ukumisela imeko ye-ecosystem, izinto ezininzi ezibalulekileyo ziyaqwalaselwa:
Ubuninzi kunye nokwahlukana kweentlobo: Oku kubandakanya ukuvavanya inani kunye neentlobo ezahlukeneyo zeentlobo zendalo kwindawo ethile. Uluhlu olwahlukeneyo lweentlobo zezityalo lubonisa i-ecosystem esempilweni neyomelela ngakumbi.
Ubukho kunye nomgangatho weendawo zokuhlala: Ubukho beendawo zokuhlala ezifanelekileyo bubalulekile ukuze izityalo zendalo zikhule. Ukuvavanya ubukho kunye nomgangatho weendawo zokuhlala kunceda ekuchongeni iindawo ezifuna iinzame zolondolozo.
Uzinzo lweenkqubo ze-ikholoji: Kubalulekile ukuvavanya ukusebenza okuzinzileyo kwe iinkqubo zendalo njengokuhamba ngezondlo zebhayisikile kunye namakhonkco okutya. Ezi nkqubo zixhasa impilo yonke ye-ikhosistim kunye nokugcina i-biodiversity.

Nangona kunjalo, nangona ukubaluleka kokulinganisa impilo ye-ikhosistim, ukufumana idatha eyaneleyo yomgangatho ophezulu kunokuba ngumngeni. Idatha encinci inokuthintela uvandlakanyo olubanzi lwe impilo ye-ikhosistim kunye nokuthintela iinzame zolondolozo.
Kwimeko yeNew Zealand imixokomelwano yasemanzini acocekileyo, kukho izinto ezintlanu ezibalulekileyo ekufuneka ziqwalaselwe xa ulinganisa impilo ye-ecosystem:
- Ubomi basemanzini: Ubukho beentlanzi zomthonyama, izilwanyana ezingenamqolo, kunye nezinye izinto eziphilayo zasemanzini zibonisa i-ecosystem esempilweni.
- Indawo yokuhlala: Ukufumaneka kunye nemeko yeendawo zokuhlala zasemanzini, kuquka imilambo, amachibi, kunye imigxobhozo, idlala indima ebalulekileyo ekuxhaseni izinto ezahlukahlukeneyo eziphilayo.
- Umgangatho wamanzi: Uvavanyo lwemichiza kunye neempawu ezibonakalayo zamanzi kunceda ukufumanisa ukuba ziyazixhasa na iintlobo ngeentlobo zezityalo nezilwanyana ezihlala emanzini ahlaziyekileyo.
- Ubungakanani bamanzi: Ukuvavanya umthamo kunye nokuhamba kwamanzi kubalulekile ekugcineni amanzi ibhalansi yendalo yendalo yamanzi acocekileyo.
- Iinkqubo ze-ikholoji: Ukusebenza okuzinzileyo kweenkqubo ezifana nokuhamba ngebhayisikile yezakhamzimba, ukuhanjiswa kwamandla, kunye nothungelwano lokutya lubalulekile kwimpilo yexesha elide yenkqubo yamanzi ahlaziyekileyo.
La manyathelo abanzi abonelela ngeembono ngemeko iyonke kunye nokuphila kakuhle kwe-ikhosistim eNew Zealand kunye nokukhokela iinzame zolondolozo lokulondoloza iintlobo zendalo, iindawo zokuhlala kunye neenkqubo ze-ikholoji.
Ukulahleka Kwezidalwa Zendalo Neendawo Ezihlala kuzo
Ukulahleka kweentlobo zezityalo zomthonyama kunye neendawo zazo zokuhlala kungumbandela obalulekileyo eNew Zealand. Ukususela ekufikeni kwabantu, ubuncinane iindidi zezilwanyana nezityalo ezingama-75, kuquka iindidi zeentaka ezingama-59, ziye zabhanga.
INew Zealand Threat Classification System ibonisa ukuba malunga nama-3,747 ezilwanyana zalapho ezisengozini okanye zisengozini yokuphela. Eli nani lothusayo libonisa imfuneko engxamisekileyo yemigudu yolondolozo ukuze kukhuselwe ezi zilwanyana zisengozini kunye neendawo zazo zokuhlala.
Native iintlobo zaselwandle, njengeentaka zaselwandle, iintaka eziselunxwemeni nezilwanyana ezanyisayo zaselwandle, zijongene nemingcipheko enkulu. I ubume bolondolozo ezi ntlobo zibalulekile, njengoko zidlala indima ebalulekileyo ekugcineni ulungelelwaniso lwendalo yaselwandle.
Ngaphaya koko, iintlanzi zasemanzini acwengileyo kunye nee-invertebrates nazo zisemngciphekweni. Ezi ntlobo zinegalelo kwi impilo yendalo zeendawo zokuhlala ezihlala emanzini ahlaziyekileyo kwaye ziyinxalenye ebalulekileyo yezinto eziphilayo zaseNew Zealand.

isiphelo
Izinto eziphilayo zaseNew Zealand zibubutyebi obuxabisekileyo obufanele bukhuselwe. Ngeentlobo zayo zendalo ezikhethekileyo kunye nenkqubo enomtsalane yendalo, yongeza ixabiso elingenakulinganiswa kwinkcubeko, i-ikholoji, kunye nokuphila kakuhle kwelizwe. Noko ke, ezi ntlobo-ntlobo zezityalo nezilwanyana zisengozini enkulu. Izilwanyana ezihlaselayo, ukutshatyalaliswa kwendawo yokuhlala, ungcoliseko, kunye nezinto ezenziwa ngabantu zenza imingeni ebalulekileyo ekufuneka isonjululwe ngeenzame zolondolozo kunye neendlela zokulawula ezomeleziweyo.
Ukugcina imfezeko nokomelela kwezityalo nezilwanyana zaseNew Zealand kufuna umgudu odibeneyo. Wonke umntu, uluntu, kunye norhulumente kufuneka bahlangane ukuze bakhusele izilwanyana zendalo kunye nokugcina indalo. Amanyathelo olondolozo, iiprojekthi zokubuyisela, kunye nezicwangciso-qhinga zolawulo olusebenzayo zibalulekile ekulweni izoyikiso ezijongene nezityalo nezilwanyana zaseNew Zealand. Ngokusebenzisana, sinokuqinisekisa ukuba izizukulwana ezizayo zinokuqhubeka zimangaliswa yimimangaliso yezityalo, izilwanyana neendawo ezihlala kuzo ezikhethekileyo zaseNew Zealand.
Uxanduva lokukhusela izinto eziphilayo zaseNew Zealand luphezu kwethu sonke. Sikunye, masivukele kumngeni senze umahluko. Ngokuxabisa iintlobo zethu zemveli, ukuwola izenzo ezizinzileyo, kunye nokuthatha amanyathelo asebenzayo okulondoloza i-ikhosistim yethu, sinokufumana ikamva eliqaqambileyo nelonwabisayo lezityalo nezilwanyana zaseNew Zealand. Masibe ngabagcini belifa lethu lendalo elingaqhelekanga kwaye sivuse ixesha elide Ilifa lolondolozo lwezizukulwana ezizayo.
FAQ
Lithini ifuthe lezityalo zamanye amazwe ezihlaselayo kwizityalo nezilwanyana zaseNew Zealand?
Iintlobo zamanye amazwe ezihlaselayo zibe nefuthe elibi kwizityalo nezilwanyana zaseNew Zealand. Wona, kunye nezinye izinto ezenziwa ngabantu ezinjengokuzingela nokutshatyalaliswa kwendawo, ziye zakhokelela ekuphelisweni kweentlobo zeentlobo zeentaka zomthonyama, amalulwane, iintlanzi, izilwanyana ezingenamqolo nezityalo. Iintlobo zezityalo zamanye amazwe ezihlaselayo zisangumngcipheko omkhulu kwizinto eziphilayo zaseNew Zealand.
Izitshabalalisi zezilwanyana ziyichaphazela njani impilo eyohlukeneyo yaseNew Zealand?
Izinambuzane ezitshabalalisa izilwanyana, ezinjengee<em>possum, iimpuku, iikati, i<em>stoat, iibhokhwe namaxhama ziyingozi enkulu kwizinto eziphilayo zaseNew Zealand. Bakhuphisana kunye intaka zemveli ukutya nendawo yokuhlala, amaxhoba amaqanda, abancinci, kunye neentaka ezindala, kunye negalelo ekwehleni kwezinye iintlobo, kubandakanya ezirhubuluzayo kunye nezilwanyana ezingenamqolo. Izitshabalalisi ezikhulu njengeebhokhwe namaxhama nazo zenza umonakalo kumahlathi endalo ngokutya izityalo, imithi nezithole, zithintela ukukhula ngokutsha. Ukhula, olunye uhlobo lwesitshabalalisi, lusongela iintlobo-ntlobo zezityalo nezilwanyana eziphilayo ngokutshintsha okanye ukutshabalalisa iindawo zokuhlala nokunciphisa ukufumaneka kokutya kwezilwanyana zomthonyama nezaziswayo.
Ngaba izinto ezenziwa ngabantu ziyichaphazela njani i-biodiversity yaseNew Zealand?
Izinto ezenziwa ngabantu, eziquka ukugawulwa kwamahlathi, ukukhukuliseka kwemigxobhozo, kunye nokutshatyalaliswa kwendawo yokuhlala, kubangela ukulahleka kwezityalo zendalo kunye nokonakaliswa kwenkqubo yendalo. Ungcoliseko oluphuma kwimibhobho yezolimo nakwimimandla yasezidolophini luchaphazela umgangatho weendlela zamanzi, nto leyo ekhokelela kubulunga bamanzi asezantsi kumachibi nakwimilambo. Ukwandiswa kokuhlaliswa kwabantu kunye nophuhliso olwandisiweyo lunciphisa umhlaba oguquguqukayo kwaye lungenelele kwizinto eziphilayo zendalo. Imiba eyongezelelekileyo efana nomonakalo wezithuthi, ukutshintsha kwemozulu, kunye nokususwa kwamanzi okunkcenkceshela ngakumbi kunegalelo ekwehleni kweentlobo ngeentlobo zezinto eziphilayo.
Kutheni i-biodiversity yaseNew Zealand ibalulekile?
I-biodiversity yaseNew Zealand ayixabisekanga nje kuphela, kodwa ikwadlala indima ebalulekileyo Nkcubeko, yesazisi, kunye nentlalontle yelizwe. Uluhlu olwahlukeneyo lwezityalo, izilwanyana, iintsholongwane, kunye ne-ecosystems zahlukile eNew Zealand kwaye azinakwenziwa kwenye indawo. Ukugcina izinto eziphilayo ezahlukeneyo ibalulekile ekugcineni imfezeko yenkcubeko nendalo yaseNew Zealand kunye nokuqinisekisa impilo-ntle yabantu bayo.
Ithini imeko yangoku yebhayoloji yaseNew Zealand?
Imeko yangoku ye-New Zealand biodiversity iyaxhalabisa. Eli lizwe sele likubonile ukuphela kweentlobo ngeentlobo zezilwanyana zalapho yaye ngoku, phantse iindidi ezingama-4,000 XNUMX zezityalo zalapha zisengozini okanye zisengozini. umngcipheko wokuphela. Iintlobo-ntlobo zezinto eziphilayo kuwo wonke umhlaba, amanzi ahlaziyekileyo, kunye nemekobume yaselwandle yehle kakhulu ukusukela ekufikeni kwabantu, kunye notshintsho ekubunjweni kweentlobo zezilwanyana, ukwanda komngcipheko wokutshabalala, kunye nokunciphisa uluhlu lwe-ecosystem.
Siyilinganisa njani impilo ye-ecosystem eNew Zealand?
Impilo ye-ikhosistim eNew Zealand ivavanywa ngokuqwalasela ubuninzi kunye nokwahlukana kweentlobo, ukufumaneka kunye nomgangatho weendawo zokuhlala, kunye nokuzinza kweenkqubo ze-ikholoji. Kwiinkqubo zendalo zamanzi ahlaziyekileyo, uvavanyo lujolise kumacandelo amahlanu abalulekileyo: ubomi basemanzini, indawo yokuhlala, umgangatho wamanzi, ubuninzi bamanzi, kunye neenkqubo ze-ikholoji. La manyathelo anceda ukulinganisa imeko iyonke kunye nokuphila kakuhle kwe-ecosystem kunye neenzame zokulondoloza isikhokelo.
Yintoni exhalabisayo yokulahleka kweentlobo zezityalo zomthonyama neendawo ezihlala kuzo eNew Zealand?
Ewe, ngumbandela obalulekileyo. INew Zealand sele ijongene nokuphela kwezilwanyana nezityalo ezingama-75 ubuncinane ukususela ekufikeni kwabantu, kuquka neentlobo zeentaka ezingama-59. Malunga nama-3,747 eentlobo zendalo zendalo okwangoku zisemngciphekweni okanye zisemngciphekweni wokuphela, kuquka neentlobo zaselwandle ezinjengeentaka zaselwandle, iintaka zaselwandle, kunye nezilwanyana ezincancisayo zaselwandle. Iintlanzi zasemanzini acwengileyo emveli kunye nezilwanyana ezingenamqolo nazo zisemngciphekweni, nto leyo ebonisa imfuneko yemizamo yolondolozo ukuze kukhuselwe ezi zilwanyana neendawo zazo zokuhlala.
Kutheni le nto sifanele silondoloze iintlobo ngeentlobo zezinto eziphilayo zaseNew Zealand?
Iintlobo-ntlobo zezinto eziphilayo zaseNew Zealand zahlukile kwaye azinakuthathelwa indawo. Ijongene nezoyikiso ezibalulekileyo ezivela kwizinto eziphilayo ezihlaselayo, ukutshatyalaliswa kwendawo yokuhlala, ungcoliseko, kunye nemisebenzi yabantu. Ukugcina nokukhusela iintlobo zezityalo zomthonyama kunye nenkqubo yezinto eziphilayo nendalo kubalulekile ekukhuseleni indalo ephilayo yaseNew Zealand kunye nenkcubeko, i-ikholoji, kunye nentlalo-ntle eyibambileyo.
Yiyiphi imigudu eyenziwayo ukuze kukhuselwe iintlobo-ntlobo zezinto eziphilayo zaseNew Zealand?
Amanyathelo olondolozo, iinzame zokubuyisela, kunye neendlela zokulawula ezongeziweyo ziyaphunyezwa ukuze kugcinwe kwaye kulawuleke ukuhlukahluka kwebhayoloji yaseNew Zealand. Ezi nzame zijolise ekukhuseleni iintlobo zendalo, ukubuyisela iindawo zokuhlala, kunye nokunciphisa izoyikiso ezifana neentlobo zezityalo ezihlaselayo, ukutshatyalaliswa kwendawo yokuhlala, ungcoliseko, kunye nokutshintsha kwemozulu. Ukugcina iintlobo ngeentlobo zezinto eziphilayo zaseNew Zealand luxanduva ekwabelwana ngalo kubantu, ekuhlaleni nakurhulumente.









Ukuphonononga uYilo lweDolophu yeVancouver kunye no-Alexandra Steed
1 konyaka[…] Imbasa ye-Attenborough, iqaqambisa ukuzinikela kwakhe ekulondolozeni nasekomelezeni iintlobo-ntlobo zezityalo nezilwanyana eziphilayo. Ungumbhali wencwadi eyothusayo ethi "Umfanekiso wokujonga umhlaba: iQhinga lokujonga umhlaba ukuze […]
I-Biodiversity yaseNew Zealand kunye neNdawo eyakhiweyo
1 konyaka[…] INew Zealand izidla ngokumangalisayo ngeentlobo-ntlobo zezityalo nezilwanyana eziphilayo ezikhethekileyo kunye nenkqubo yendalo. […]